Τέχνη, λογοκρισία και τα όρια της καλλιτεχνικής έκφρασης: η περίπτωση της «Ρούσαλκα» στην Εθνική Λυρική Σκηνή

Η παρούσα εργασία εκπονήθηκε με αφορμή τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν κατά τη διεξαγωγή των παραστάσεων της όπερας «Ρούσαλκα», η οποία παρουσιάστηκε από την Εθνική Λυρική Σκηνή στο θέατρο «Ολύμπια» κατά την καλλιτεχνική περίοδο 2008-2009. Παρόλο που η σύγχρονη πραγματικότητα έχει να επιδείξει πλείστα παραδείγματα θεαμάτων, τα οποία προκάλεσαν από κοινότυπες αντιδράσεις έως ακραία επεισόδια, εντούτοις επιλέχθηκε το παραπάνω περιστατικό, καθώς θεωρήθηκε ότι αποτελεί ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα περίπτωση εμφάνισης του φαινομένου της λογοκρισίας εξαιτίας δύο κυρίως παραμέτρων. Καταρχάς διαδραματίστηκε μέσα σε έναν επίσημο πολιτιστικό φορέα, στους κόλπους του οποίου επέφερε συγκρούσεις, όπως θα φανεί στη συνέχεια, απασχολώντας τον Τύπο εκείνης της περιόδου και κατ΄επέκταση την κοινή γνώμη. Κατά δεύτερον, αποτέλεσε μοναδική περίπτωση κατά την οποία καλλιτέχνες στρέφονται εναντίον καλλιτεχνών αξιώνοντας επιβολή λογοκρισίας. Παράλληλα, αποτέλεσε αφορμή για περαιτέρω προβληματισμό των εργαζόμενων και ιδιαίτερα του καλλιτεχνικού προσωπικού, και της γράφουσας συγκεκριμένα, αναφορικά με τα όρια της τέχνης και τη διαχείρισή τους. Τι είναι τέχνη και πώς ορίζεται; Θα πρέπει να υπάρχουν όρια στην καλλιτεχνική δημιουργία και, αν ναι, από ποιους τίθενται τα όρια αυτά; Πώς μπορεί ένας πολιτιστικός φορέας να διαχειριστεί την καλλιτεχνική έκφραση και δημιουργία, διατηρώντας τις απαιτούμενες ισορροπίες, αλλά και υπηρετώντας, παράλληλα, την τέχνη ουσιαστικά και με τη βαθύτερη έννοια και σημασία της; Οι προβληματισμοί αυτοί, αναφορικά με τα όρια της τέχνης και της καλλιτεχνικής έκφρασης, εγείρουν παράλληλα προβληματισμό για τον τρόπο διαχείρισης ανάλογων περιστατικών και για την πολιτική, διοικητική και καλλιτεχνική, που θα πρέπει να ακολουθούν πολιτιστικοί φορείς ανάλογου βεληνεκούς με την Εθνική Λυρική Σκηνή.