Η ενωσιακή πολιτική για την αντιμετώπιση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες

Η πολιτική για την αντιμετώπιση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες συνιστά μία ιδιαίτερη πολιτική της Ένωσης κινούμενη μεταξύ πολιτικής ασφάλειας και οικονομικής διακυβέρνησης. Με αυτή την προσέγγιση ως βασική θέση της εργασίας, το αντικείμενο μελέτης είναι διττό και αλληλένδετο. Αφ’ ενός μελετάται ο τρόπος με τον οποίο διαμορφώνεται και υλοποιείται η συγκεκριμένη πολιτική. Αφ’ ετέρου, ερευνάται ο βαθμός εναρμόνισής της με τις θεμελιώδεις αρχές του ποινικού δικαίου και το ευρωπαϊκό κεκτημένο, συμπεριλαμβανομένης της προστατευτικής εμβέλειας του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ. Από τη σκοπιά της δημόσιας πολιτικής, η συγκεκριμένη ενωσιακή πολιτική εντάσσεται στο ευρύτερο διεθνές πλαίσιο μέσα στο οποίο αναδύθηκε και εξελίσσεται. Μέσα σε ένα πλέγμα πολλαπλών δρώντων, διαμορφώνεται και υλοποιείται μία έντονα τεχνοκρατική πολιτική στην Ευρώπη και στην Ελλάδα. Από τη σκοπιά του ποινικού δικαίου, το ενωσιακό θεσμικό πλαίσιο για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες βρίσκεται σε συνεχή διάδραση με τη διεθνή και τις εθνικές δικαιοταξίες. Από αυτή τη διάδραση προκύπτουν σταθμισμένες νομοθετικές επιλογές, όπως η ποινικοποίηση του αυτοξεπλύματος. Προκύπτουν και επιλογές που εγείρουν προβληματισμό ως προς την κάθοδο της ποινικοποίησης πέραν του οργανωμένου εγκλήματος, όπως η περίπτωση της κατοχής ή χρήσης περιουσίας που προέρχεται από εγκληματική δραστηριότητα. Το προσδοκώμενο τελικό συμπέρασμα συνίσταται στη σκιαγράφηση της συμβιωτικής σχέσης της ενωσιακής πολιτικής για την αντιμετώπιση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες με τα διεθνή πρότυπα, ιδίως τις συστάσεις της FATF, και των επιδράσεων αυτής της σχέσης στην πολιτική και στο ποινικό δίκαιο. Παράλληλα, το τελικό συμπέρασμα συνδέεται με τις προκλήσεις του ενωσιακού και του εθνικού νομοθέτη να ισορροπήσουν ανάμεσα στις διεθνείς υποχρεώσεις τους και στις θεμελιώδεις αρχές του ποινικού δικαίου. Στόχος της εργασίας είναι τα συμπεράσματα για το συγκεκριμένο ζήτημα να συνεισφέρουν στον ευρύτερο επιστημονικό διάλογο για την εξελικτική πορεία της ΕΕ και το ρόλο της Ελλάδας σε αυτή.