Το εμπόριο ανθρώπων (human trafficking) : οργανωμένο έγκλημα και αναπτυξιακό πρόβλημα στην Υποσαχάρια Αφρική - Συνεργασίες, δράσεις και τρόποι αντιμετώπισης του φαινομένου

Το εμπόριο ανθρώπων (Human Trafficking) αποτελεί κύρια μορφή οργανωμένης εγκληματικότητας, εγείρει ζητήματα παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και αποδιοργάνωσης του κράτους δικαίου και συνδέεται άρρηκτα με την παράτυπη μετανάστευση. Θεωρείται ως μία μορφή σύγχρονη «σκλαβιάς» και αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους τομείς του οργανωμένου εγκλήματος, ο οποίος αποφέρει τεράστια παράνομα οικονομικά κέρδη στους διακινητές, αντίστοιχα μάλιστα αυτών του παράνομου εμπορίου όπλων και ναρκωτικών. Το εμπόριο ανθρώπων λαμβάνει χώρα σχεδόν σε όλα τα κράτη του πλανήτη, είτε ως «κράτη προέλευσης», ως «ενδιάμεσα κράτη», ως «κράτη προορισμού», είτε ως συνδυασμό αυτών. Οι βασικότερες περιοχές στις οποίες λαμβάνει χώρα το human trafficking είναι χώρες του Τρίτου κόσμου, που έχουν υπάρξει στο παρελθόν πεδία ένοπλων και πολιτικών συγκρούσεων, αντιμετωπίζουν σημαντικά προβλήματα ανάπτυξης και φτώχειας και στις οποίες υπάρχει τεράστια έλλειψη εκπαιδευτικού συστήματος. Στις περιοχές αυτές, οι κάτοικοι είναι πιο ευάλωτοι στους διακινητές και πιο τρωτοί στις φρούδες υποσχέσεις τους για μία καλύτερη ποιότητα εργασίας και ζωής, λόγω της κοινωνικοοικονομικής κατάστασης που επικρατεί. Μία από της μεγαλύτερες περιοχές, όπου κυριαρχεί το εμπόριο ανθρώπων και αποφέρει τεράστια κέρδη στο οργανωμένο έγκλημα είναι η Υποσαχάρια Αφρική. Η εν λόγω περιοχή αποτελείται από περιφέρειες με διαφορετικά επιμέρους χαρακτηριστικά, λόγω του αποικιοκρατικού συστήματος που είχε εφαρμοστεί στις περισσότερες Αφρικανικές χώρες από τις μητροπόλεις της δυτικής Ευρώπης. Τα αναπτυξιακά προβλήματα, η φτώχεια, η πείνα, η έλλειψη εκπαίδευσης και νομοθεσίας είναι ορισμένοι μόνο παράγοντες που εντείνουν το φαινόμενο και κάνουν την Υποσαχάρια Αφρική πόλο έλξης των διακινητών ανθρώπων. Με την παρούσα διπλωματική εργασία διερευνάται το εμπόριο ανθρώπων με γεωγραφική εστίαση τον χώρο της Υποσαχάριας Αφρικής, καθώς και οι επιδράσεις και επιρροές του στην ανάπτυξή της. Παρουσιάζονται γενικά στοιχεία σχετικά με την εμπορία ανθρώπων σε παγκόσμιο επίπεδο, έτσι ώστε να κατανοηθεί πλήρως το μέγεθος του προβλήματος και αναλύεται η πολυπλοκότητα της έκνομης αυτής δραστηριότητας, μέσα από την παρουσίαση των συστατικών της στοιχειών, των μορφών της και των σκοπών αυτής της διακίνησης καθώς και της εκμετάλλευσης των αντίστοιχων θυμάτων. Τέλος, πραγματοποιείται ανάλυση των σταδίων του trafficking, καθώς και διερεύνηση του βασικού προφίλ των διακινητών. Με γεωγραφική εστίαση στην Υποσαχάρια Αφρική παρουσιάζονται οι παράγοντες, οι οποίοι είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι με την ανάπτυξη της υπό έρευνας περιοχής και συμβάλουν άμεσα και έμμεσα στην ανάπτυξη της εμπορίας ανθρώπων και στην τρωτότητα του πληθυσμού στους διακινητές. Η φτώχεια, η θέση της γυναίκας και η εξάπλωση του ιού του AIDS αποτελούν ορισμένους από τους βασικούς παράγοντες, που διασυνδέονται άμεσα με την εξάπλωση του trafficking στην Υποσαχάρια Αφρική. Τα παραπάνω αναπτυξιακά προβλήματα ευνοούν την δραστηριότητα των εγκληματικών οργανώσεων και των δικτύων της εμπορίας ανθρώπων, καθώς και τον πολλαπλασιασμό των θυμάτων. Στο δεύτερο μέρος της παρούσας εργασίας παρουσιάζονται και αναλύονται τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της εμπορίας ανθρώπων στον χώρο της Υποσαχάριας Αφρικής. Πραγματοποιείται επιμέρους ανάλυση του προφίλ των θυμάτων, των μορφών εκμετάλλευσης και των ροών του trafficking έτσι ώστε να αποτυπωθεί πλήρως το φαινόμενο της εμπορίας ανθρώπων και η δράση του. Επιπροσθέτως, παρουσιάζεται η λήψη νομοθετικών μέτρων σχετικά με την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων από πλευράς των κρατών της Υποσαχάριας Αφρικής καθώς και η τεράστια συμβολή και επιρροή του Πρωτοκόλλου των Ηνωμένων Εθνών στην αντιμετώπιση του trafficking. Επιπλέον, πραγματοποιείται παρουσίαση και ανάλυση της εμπορίας ανθρώπων στις επιμέρους περιφέρειες της Υποσαχάριας Αφρικής προκειμένου να τονιστούν και να κατανοηθούν οι διαφορές στον τρόπο δράσης των διακινητών και των σκοπών της εμπορίας ανθρώπων. Οι παράγοντες και τα αίτια που συνδέονται άμεσα με την εμπορία ανθρώπων καθώς και η λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση της στον χώρο της Δυτικής, Ανατολικής και Νότιας Αφρικής παρουσιάζουν ειδοποιούς διαφορές, επηρεαζόμενοι από την πολιτική και κοινωνική κατάσταση που επικρατεί στην εκάστοτε περιφέρεια. Τα επιστημονικά ερωτήματα, τα οποία αποτελούν τον κορμό της εργασίας και πραγματοποιείται προσπάθεια απάντησης τους, είναι κατά πόσο η εμπορία ανθρώπων, ως μορφή οργανωμένου εγκλήματος, συνδέεται με την ανάπτυξη της εν λόγω περιοχής και κατά πόσο αποτελεί για αυτήν ανασταλτικό παράγοντα. Επίσης, πραγματοποιείται προσπάθεια αποτύπωσης των μορφών της εμπορίας ανθρώπων, των τρόπων προσέγγισης των θυμάτων και της μεθοδολογίας των δικτύων διακίνησης στον χώρο της Υποσαχάριας Αφρικής, έτσι ώστε να κατανοηθεί η σημαντικότητα της και ο αντίκτυπος που έχει στην εύρυθμη λειτουργία των Υποσαχάριων κοινωνιών.