Οι διαθεσμικές-διοργανικές συμφωνίες (Interinstitutional Agreements): πολιτικές, θεσμικές και διαδικαστικές διαστάσεις

Η εξέλιξη της ισορροπίας μεταξύ των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν συνιστά πρόσφατο φαινόμενο, αλλά αποτελεί μια συνεχή και δυναμική διαδικασία που διατρέχει ολόκληρη την πορεία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, ήδη από τα πρώτα στάδια συγκρότησης της τότε Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Η μορφή του λεγόμενου «θεσμικού τριγώνου» έχει μεταβληθεί τόσο μέσω των διαδοχικών αναθεωρήσεων των Συνθηκών όσο και μέσα από την πρακτική που ανέπτυξαν τα ίδια τα θεσμικά όργανα. Ιδιαίτερο ρόλο στην πορεία αυτή διαδραματίζουν οι Διοργανικές (ή Διαθεσμικές) Συμφωνίες, οι οποίες, ως μέσα άτυπης συνταγματοποίησης, αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο του συνταγματικού οικοδομήματος της Ένωσης. Οι εν λόγω Συμφωνίες, δεν περιορίζονται απλώς στη ρύθμιση και εξειδίκευση των σχέσεων μεταξύ των θεσμικών οργάνων· επηρεάζουν άμεσα την αρχή της θεσμικής ισορροπίας και, σε ορισμένες περιπτώσεις, επιφέρουν μεταβολές συγκρίσιμες με εκείνες που προκύπτουν από επίσημες αναθεωρήσεις των Συνθηκών. Από την πρώτη τους εμφάνιση, οι Διαθεσμικές Συμφωνίες παρουσίαζαν ποικιλομορφία ως προς την ονομασία, τη μορφή και τη διαδικασία σύναψής τους. Παρά τη ρητή νομική τους θεμελίωση στο άρθρο 295 ΣΛΕΕ, το καθεστώς τους εξακολουθεί να παραμένει αμφιλεγόμενο. Αυτό οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι οι Διαθεσμικές Συμφωνίες κινούνται στο μεταίχμιο μεταξύ δικαίου και πολιτικής, χωρίς να είναι πάντοτε σαφές αν αποτελούν μέσα για την εκπλήρωση της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας των θεσμικών οργάνων ή αν λειτουργούν κυρίως ως εργαλεία πολιτικού συντονισμού. Μέσω της ανάλυσης χαρακτηριστικών παραδειγμάτων Διαθεσμικών Συμφωνιών αναδεικνύεται η πολυδιάστατη σημασία τους. Ειδικότερα, πέραν της τυπολογικής τους κατηγοριοποίησης, διαφωτίζεται η σχέσης τους, μεταξύ άλλων, με την αρχή της θεσμικής ισορροπίας -έννοια η οποία, κατά πολλούς, συνιστά θεμελιώδη συνταγματική αρχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά της οποίας το περιεχόμενο και η λειτουργία παραμένουν ασαφή και ερμηνευτικά αμφισβητούμενα. Παράλληλα, καταδεικνύεται ο τρόπος με τον οποίο οι Διαθεσμικές Συμφωνίες δύνανται να διευρύνουν ουσιαστικά τις αρμοδιότητες των θεσμικών οργάνων, εν προκειμένω του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ενισχύοντας τη θεσμική του παρουσία και τη συμμετοχή του στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, ιδίως στον τομέα του προϋπολογισμού.