Αστικά τοπόσημα: το παλιό Δημαρχείο του Πειραιά (1885-1968)

Η παρούσα εργασία έχει σαν σημείο αναφοράς το παλιό Ρολόι του Πειραιά, ένα τεχνητό δημιούργημα, που σήμερα δεν υπάρχει ίχνος να το θυμίζει, στέκει όμως στην ίδια θέση της συλλογικής μνήμης των κατοίκων της πόλης. Στο χώρο το παρελθόν εμφανίζεται όχι μόνο με υλική υπόσταση, αλλά κατεξοχήν ως δράση. Το παρατηρούμε να συμβαίνει μέσω της μνήμης, κοινής ή ατομικής, καθιστώντας το χώρο επίδικο αντικείμενο αναμετρήσεων της κοινωνικής ζωής. Έτσι, στη διαχείριση του χώρου και του χρόνου, διαρκώς αναδύονται όχι μόνο στρατηγικές δικαιολόγησης του παρόντος αλλά και σχέσεις ανάμεσα στα περασμένα και τα τωρινά. Τα σύμβολα των πόλεων, αστικά τοπόσημα ή πολεόσημα, αποτελούν το δίαυλο επικοινωνίας του παρελθόντος με το παρόν. Καθώς ο τόπος και ο χώρος δράσης του ατόμου μεταβάλλονται διαρκώς και δημιουργούνται νέα πλέγματα σχέσεων, αναδύονται κάποια σταθερά σημεία, που σηματοδοτούν και αποκαθιστούν τη διαχρονική διάσταση των ανθρώπινων σχηματισμών. Τα πιο χαρακτηριστικά σύμβολα αυτής της διάρκειας είναι τα μνημεία, που συμπυκνώνουν έναν αφηγηματικό χώρο, αποτελούμενο από τον «έμμεσο» λόγο της Ιστορίας και τον «άμεσο» λόγο της μνήμης. Εκφράζουν στιγμές της Ιστορίας, αποτελούν τεκμήριά της και νοηματοδοτούν το συγκεκριμένο χώρο και χρόνο ενώ ταυτόχρονα γεφυρώνουν την αίσθηση του χάσματος του παρελθόντος με το παρόν. Αποτελούν έναν από τους μνημονικούς τόπους που μας βοηθούν να ανακατασκευάσουμε το παρελθόν και να σφυρηλατήσουμε τη μνήμη. Αλλά και η προσπάθεια του κοινωνικού σώματος να δώσει διάρκεια και να ποδηγετήσει τη συλλογική μνήμη ,αντανακλάται επίσης στα μνημεία, αποτελώντας τα τελευταία τεκμήρια της ιστορίας. Το Δημαρχείο του Πειραιά, γνωστότερο ως Ρολόι, λόγω του εμβληματικού ρολογιού που είχε τοποθετηθεί στην κορυφή του-αποτέλεσε το σύμβολο πόλης που έδωσε δυναμική στο χώρο επί μακρόν. Με ένα ξεχωριστό τρόπο μυθοποίησε την αίγλη που του προσέδωσαν κατά την κατασκευή του, κυρίως όμως η δυναμική έκφανση της καθημερινότητας που εκτυλίχθηκε γύρω από αυτό, το ισχυροποίησαν σε τέτοιο βαθμό, ώστε να αναδύει εν τέλει τη δική του δυναμική και να προσδιορίζει εν πολλοίς και επι μακρόν τη ζωή πέριξ του μεγαλύτερου λιμένα της χώρας.