Σχέσεις ΕΕ–Τουρκίας: ο R. T. Erdoğan στην εξουσία και οι εξελίξεις από το 2002 έως σήμερα

Όταν το AKP ανέλαβε την εξουσία, έθεσε μια δυναμική και αισιόδοξη βάση για τις σχέσεις μεταξύ ΕΕ -Τουρκίας. Ο Erdoğan, τουλάχιστον κατά την πρώτη περίοδο της διακυβέρνησής του, δήλωσε την προθυμία του να προχωρήσει σε θεσμικές, συνταγματικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις, μέσω των οποίων η Τουρκία θα μπορούσε να εκπληρώσει και συμμορφωθεί με τα κριτήρια της Κοπεγχάγης. Ο απώτερος στόχος ήταν η ισότιμη αξίωση για την ένταξη στην ΕΕ. Ενώ αρχικώς η Ευρώπη ήταν πεπεισμένη ότι η Τουρκία είχε απομακρυνθεί από το ‘’σκοτεινό’’ παρελθόν της αστάθειας και της αβεβαιότητας, τα χρόνια που ακολούθησαν την πολλά υποσχόμενη έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων από το 2005 μέχρι σήμερα, οι τουρκικές σχέσεις εντάχθηκαν σε ένα αμφιλεγόμενο και συγκρουσιακό πλαίσιο με υπαιτιότητα αμφότερων μερών. Μάλλον απρόθυμοι να δεχτούν την Τουρκία ως πλήρες μέλος στην Ένωση, οι Ευρωπαίοι ‘’επέτρεψαν’’ στον Erdoğan να αναπτύξει σταδιακά τις αυταρχικές πτυχές της διακυβέρνησής του και να αναστρέψει την πρόοδο όσον αφορά στα θεμελιώδη δικαιώματα και ελευθερίες. Πέραν κάθε αμφιβολίας, η εξάλειψη των διαφορών μπορεί να είναι επωφελής και για τις δύο πλευρές. Η Τουρκία είναι περιφερειακός παράγοντας και βρίσκεται στο κέντρο μιας γεωγραφικής περιοχής συνεχών αναταραχών. Η Τουρκία θα μπορούσε να βοηθήσει την Ευρώπη να διαχειριστεί τις αυξανόμενες μεταναστευτικές ροές και να αποτελέσει την ενεργειακή διασύνδεση με τη Μέση Ανατολή. Επιπλέον, αποτελεί σημαντικό συμπλήρωμα για την ενιαία αγορά, δεδομένου ότι πρόκειται για σημαντικό προορισμό εξαγωγών και επενδύσεων αφού οι περισσότερες από τις εισαγωγές της προέρχονται από την Ευρώπη. Η Ευρώπη θα μπορούσε να φανεί εξίσου χρήσιμη για τον Erdoğan, ο οποίος γνωρίζει ότι η ρήξη θα μπορούσε να αποδειχθεί καταστροφική για τις επιχειρηματικές και τραπεζικές δραστηριότητες της χώρας του.