Ο ρόλος του θύματος στην ποινική δίκη: συγκριτική προσέγγιση της ελληνικής και της διεθνούς πραγματικότητας

Η παρούσα εργασία αναφέρεται στο ρόλο του θύματος στην ποινική δίκη και ειδικότερα προσεγγίζεται η ελληνική πραγματικότητα συγκριτικά με τη διεθνή. Κατά την αρχαιότητα, η συμμετοχή του θύματος στην ποινική δίκη ήταν ιδιαίτερα ενεργή. Από τον ύστερο Μεσαίωνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα, το θύμα περιορίστηκε σε έναν εντελώς παθητικό ρόλο στη διαδικασία απονομής της ποινικής δικαιοσύνης, κατά την οποία ο δράστης μονοπώλησε το ενδιαφέρον. Με την ανάπτυξη του κλάδου της Θυματολογίας και του θυματολογικού κινήματος, το θύμα επανήλθε στο προσκήνιο και άρχισε να ανακτά ορισμένα από τα αρχικά του προνόμια. Βελτιώθηκε η συμμετοχή του στην ποινική διαδικασία και μέσα από τις πρωτοβουλίες των διεθνών οργανισμών, κατοχυρώθηκαν και θεσμοθετήθηκαν στις περισσότερες χώρες διεθνώς, δικαιώματα στα πρόσωπα που θυματοποιούνται. Η απόφαση για καταγγελία του εγκλήματος στις Αρχές καθιστά τα θύματα «τροφοδότες» του συστήματος απονομής ποινικής δικαιοσύνης. Ο βαθμός συμμετοχής τους, εξαρτάται από τον τρόπο οργάνωσης της δίκης σε κάθε χώρα. Κατά κύριο λόγο τα θύματα είναι βασικοί μάρτυρες κατηγορίας ή πολιτικώς ενάγοντες. Στην Ελλάδα, εφόσον το θύμα καταθέτει ως μάρτυρας, δεσμεύεται με υποχρεώσεις, γεγονός που δεν συνάδει με τις επιταγές του Ο.Η.Ε. και του Συμβουλίου της Ευρώπης, που έχουν συμπεριλάβει στις διακηρύξεις τους βασικά δικαιώματα για τα θύματα, ακόμη και όταν δεν έχει συλληφθεί ή είναι άγνωστος ο δράστης. Με την άσκηση πολιτικής αγωγής ο παθών αποκτά δικαιώματα ισότιμα με εκείνα του δράστη και συμμετέχει ενεργά σε όλη τη διάρκεια της δίκης. Αντίθετα, σε άλλες χώρες όπως στις Η.Π.Α. και την Αγγλία, δεν προβλέπεται η αξίωση αποζημίωσης στην ποινική δίκη, όμως το θύμα ως μάρτυρας έχει κατοχυρωμένα δικαιώματα. Συγκρίνοντας το ρόλο του θύματος στην ποινική δίκη ανάμεσα στο εθνικό και το διεθνές πεδίο, διαπιστώνεται ότι υπάρχει η δυνατότητα να εφαρμοστούν και στην χώρα μας, ρυθμίσεις προς όφελος των θυμάτων.