Δημόσιες συμβάσεις στον τομέα της Άμυνας και το άρθρο 346ΣΛΕΕ: εξελίξεις και προοπτικές

Στο ενωσιακό επίπεδο, το καθεστώς των δημοσίων συμβάσεων στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας ρυθμίζεται από την Οδηγία 2009/81/ΕΚ σχετικά με τον συντονισμό των διαδικασιών σύναψης ορισμένων συμβάσεων έργων, προμηθειών και παροχής υπηρεσιών που συνάπτονται από αναθέτουσες αρχές ή αναθέτοντες φορείς στους αντίστοιχους τομείς. Ταυτόχρονα υπόκειται σε έναν αριθμό εξαιρέσεων από την εφαρμογή του ενωσιακού δικαίου, ειδικότερα του άρθρου 346ΣΛΕΕ, το οποίο επιτρέπει στα κράτη μέλη τη λήψη μέτρων που τα ίδια θεωρούν αναγκαία για την προστασία ουσιωδών συμφερόντων ασφαλείας και σχετίζονται με την παραγωγή ή το εμπόριο όπλων, πυρομαχικών και πολεμικού υλικού, εφόσον δεν επηρεάζουν την κοινή αγορά που αφορά σε προϊόντα για μη στρατιωτικούς ειδικά σκοπούς. Η παρούσα εργασία σκοπεί στο να παραθέσει πτυχές της Οδηγίας 2009/81/ΕΚ, οι οποίες δεν απατώνται στις προηγούμενες Οδηγίες των δημοσίων συμβάσεων, σε συνδυασμό με την επίκληση από τα κράτη μέλη του άρθρου 346 της ΣΛΕΕ είτε πριν από την εφαρμογή της είτε μετά, προκειμένου να αποσαφηνιστεί η επιρροή του πρωτογενούς δικαίου, σε συνδυασμό με το δευτερογενές, στη σύναψη αυτής της ειδικής κατηγορίας των δημοσίων συμβάσεων. Η δομή της εργασίας εξικνείται με την εισαγωγή στο καθεστώς των συμβάσεων στο δημόσιο τομέα εν γένει και τις αλλαγές που επήλθαν μέχρι την έκδοση της ειδικής Οδηγίας 2009/81. Στη συνέχεια, παρατίθεται ο σκοπός και το πεδίο εφαρμογής της Οδηγίας σε συνδυασμό με τις δυνατότητες που η ίδια παρέχει για εξαιρέσεις από την εφαρμογή της. Η εδική εξαίρεση του άρθρου 346ΣΛΕΕ, στον τομέα των αμυντικών συμβάσεων αναλύεται στη συνέχεια. Μέσα από νομολογιακά παραδείγματα του ΔΕΕ, θεωρητικές προσεγγίσεις και Ανακοινώσεις- κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αποτυπώνονται οι προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου, προκειμένου να αποφεύγεται η καταχρηστική επίκληση και εφαρμογή του. Στο τέλος γίνεται μια επισκόπηση και συμπερασματική εκτίμηση των δρώμενων στον τομέα της άμυνας, αναφορικά τόσο με την εφαρμογή της Οδηγίας όσο και με την επίπτωση που είχε αυτή στην ευρωπαϊκή αμυντική αγορά εν γένει. Συμπέρασμα αυτού του πονήματος είναι ότι η ιδέα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης σαφώς και ενδυναμώνεται μέσω διεύρυνσης των αγορών και ειδικότερα των αμυντικών, οι οποίες καταλαμβάνουν εξέχουσα θέση στην παγκόσμια κλίμακα. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι, προς το σκοπό αυτό, ενεργό ρόλο διαδραματίζουν ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Άμυνας ή το ΝΑΤΟ, οι οποίοι, ωστόσο, βρίσκονται εκτός του «πυλώνα» των Συνθηκών. Παρά το γεγονός ότι, δέκα σχεδόν χρόνια μετά την εφαρμογή της Οδηγίας από όλα τα κράτη μέλη, μόνο θετικά συμπεράσματα μπορούν να εξαχθούν, μετά και τις σχετικές παρατηρήσεις της Επιτροπής, παραμένει υπό αμφισβήτηση κατά πόσον τα 27 πλέον κράτη, με διαφορετικό οικονομικό και πολιτικό υπόβαθρο και επιδιώξεις, είναι διατεθειμένα πραγματικά να συνεχίσουν την πραγματιστική ιδέα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.