Μετανάστευση, κοινωνική πολιτική και ιδιότητα του Έλληνα πολίτη: πολιτικές ένταξης μεταναστών από τα Βαλκάνια

Η ανά χείρας εργασία πραγματεύεται το φαινόμενο των μεταναστευτικών εισροών από την Βαλκανική χερσόνησο από την δεκαετία του 1990 έως σήμερα και την εξέταση του εγγενούς διπόλου των πολιτικών ένταξης και ενσωμάτωσης των μεταναστών εντός της ελληνικής επικράτειας. Ειδικότερα, ξετυλίγοντας την ιστορική πορεία της μετανάστευσης αφενός σε εθνικό και αφετέρου σε υπερεθνικό επίπεδο, επιχειρείται να διερευνηθεί το φαινόμενο της μετανάστευσης, ένα πολυδιάστατο παγκόσμιο φαινόμενο που άμεσα ή έμμεσα επηρεάζει ολοένα και βαθύτερα βασικές πτυχές του σύγχρονου κοινωνικού, οικονομικού και πολιτικού γίγνεσθαι και απαιτεί ποικίλες μορφές κοινωνικής παρέμβασης μέσω της άσκησης μέτρων κοινωνικής πολιτικής σε εθνικό και υπερεθνικό επίπεδο. Μέρος της μελέτης αφορά την σκιαγράφηση της διαδικασίας κοινωνικής ένταξης των μεταναστών και την αποτύπωση, δια μέσω της μεικτής μεθόδου (επιτόπιας ποιοτικής και δευτερογενούς ποσοτικής έρευνας) των εμπειριών των μεταναστών, θέτοντας ως έρευνα πεδίου την Αττική. Οι τάσεις και προοπτικές άσκησης των κοινωνικών τους δικαιωμάτων με την ιδιότητα του Έλληνα πολίτη τείνουν προς ένα σταυροδρόμι κοινωνικής ενσωμάτωσης και κοινωνικής ευπάθειας με προεκτάσεις που αγγίζουν την δεύτερη γενιά μεταναστών. Σκοπός της εργασίας και έρευνας είναι η μελέτη των προκλήσεων που συνάντησαν και συνεχίζουν να αντιμετωπίσουν οι μετανάστες των Βαλκανίων, η χάραξη και εφαρμογή κοινωνικών πολιτικών στην ομαλή κοινωνική ένταξη σε εθνικό επίπεδο, οι τάσεις αιχμής που διαρρηγνύουν τον κοινωνικό δεσμό, μετατρέποντας συχνά τους μετανάστες ως τον αποδιοπομπαίο τράγο παρά την παρουσία τους, τις τρεις τελευταίες δεκαετίες, στην Ελλάδα καθώς και διερευνάται εάν το «αίσθημα του ανήκειν» διοχετεύεται από τους μετανάστες, στρέφοντας το βλέμμα τους στον μέλλον ή στο παρελθόν. Αξιοσημείωτο καθίσταται το γεγονός ότι οι μετανάστες στην Ελλάδα αποτελούν τουλάχιστον το 1/10 του συνολικού πληθυσμού, προκαλώντας αναμενόμενες και μη αναταράξεις που απαιτούν ρυθμίσεις ενώ παραμένουν έντονα εκτεθειμένοι σε κοινωνικό αποκλεισμό. Η κεντρική προβληματική που διαγράφει το συνεκτικό άξονα της εργασίας αυτής πλέκεται γύρω από την μελέτη των πολιτικών πρακτικών ένταξης και ενεργής συμμετοχής των Βαλκάνιων μεταναστών στην ελληνική κοινωνία και τις συνέπειές της, παρουσιάζοντας την πραγματικότητα που συνεπάγεται αυτή η εγκατάσταση του μετανάστη, τόσο από την πλευρά του Έλληνα πολίτη όσο και από την πλευρά του μετανάστη αλλά και του υποκειμένου που εκφράζει αυτήν την μείξη των δύο διαφορετικών κοινωνιών και πολιτισμών και εκφράζεται σε αυτόν τον ενδιάμεσο χώρο μεταξύ εθνικής και «εξωτικής» πραγματικότητας.