Μορφές κακοδιοίκησης- δυσλειτουργίες του κράτους: επισκόπηση στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Αποτελεί κοινή παραδοχή το γεγονός ότι η ελληνική δημόσια διοίκηση χαρακτηρίζεται από αναποτελεσματικές δομές και έλλειψη συντονισμού. Αν και έχουν γίνει σημαντικά βήματα κατά την τελευταία δεκαετία σε θέματα πληροφόρησης των πολιτών της, εντούτοις οι αναποτελεσματικές δομές της και η έλλειψη συντονισμού της, δεν την αφήνουν να αναπτυχθεί και να επιτελέσει το ρόλο της στην κοινωνία, που δεν είναι τίποτε άλλο από την, με το καλλίτερο δυνατό τρόπο, εξυπηρέτηση των πολιτών της. Οι παθογένειες της, οι οποίες υπάρχουν από την σύσταση του ελληνικού κράτους μέχρι και σήμερα, έχουν κοστίσει και εξακολουθούν να κοστίζουν ακριβά τόσο στην οικονομία όσο και στην κοινωνία. Με την σημερινή υποστελέχωση του μηχανισμού της, με την έλλειψη εκπαίδευσης με την μέθοδο επιμορφωτικών σεμιναρίων του προσωπικού της, με την γραφειοκρατία, την αδιαφορία και την έλλειψη ανάληψης ευθυνών σε κάθε επίπεδο, η δημόσια διοίκηση βρίσκεται σε μια βαθιά κρίση και αδυνατεί να ανταποκριθεί επιτυχώς στο σκοπό της. Γίνεται εύκολα αντιληπτό, ότι η οργάνωση και η λειτουργία της διοίκησης στηρίζεται σε αντινομίες καθώς και σε ατελέσφορες μεταρρυθμιστικές παρεμβάσεις. Η έλλειψη συντονισμού των οργάνων της διοίκησης προκαλεί συχνά αδιέξοδα στους διοικούμενους, οι οποίοι προσφεύγουν στην δικαιοσύνη για την αντιμετώπιση ζητημάτων που οφείλονται στην κακοδιοίκηση και στις δυσλειτουργίες που αυτή επιφέρει. Κακοδιοίκηση συναντούμε τόσο στον ιδιωτικό όσο και στον δημόσιο τομέα. Το φαινόμενο της κακοδιοίκησης στον δημόσιο τομέα χαρακτηρίζεται από πολυπλοκότητα, διαχρονικότητα, πλήττει τους θεσμούς του κράτους, την οικονομική, κοινωνική και πολιτική ζωή αυτού. Συνιστά κακή άσκηση του τρόπου λειτουργίας της διοίκησης σε κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, προάγοντας την γραφειοκρατία και την αναποτελεσματικότητα του κρατικού μηχανισμού. Την εμφάνισή της, την ενισχύουν η πολυνομία, η ποιότητα του κανονιστικού πλαισίου, η γραφειοκρατία, το χαμηλό επίπεδο παροχής υπηρεσιών, η μη τήρηση των διατακτικών των δικαστικών αποφάσεων, οι πλημμελείς ή ανεπαρκείς έλεγχοι των ελεγκτικών μηχανισμών κλπ. Την κακοδιοίκηση και γενικότερα την δυσλειτουργία της διοίκησης την αντιλαμβανόμαστε κυρίως, από εμπειρικές περιπτώσεις. Η πλούσια νομολογία των ελληνικών δικαστηρίων, στα οποία προσφεύγει ο διοικούμενος για την αποκατάσταση καταρχήν της αρχής της νομιμότητας και των άλλων αρχών που πλήττονται από αυτήν, βοηθά στον εντοπισμό της. Σχεδόν πάντα όπου υπάρχει κακοδιοίκηση, κρύβεται και η διαφθορά. Βέβαια τα δύο αυτά φαινόμενα δεν πλήττουν μόνο τη δική μας χώρα. Δεν βρίσκονται μόνο εντός των τειχών του κράτους μας αλλά υπάρχουν και εκτός αυτών. Ενόψει δε της συνεχώς διευρυνόμενης παγκοσμιοποίησης, η Διεθνής Κοινότητα τους προσδίδει παγκόσμια χαρακτηριστικά και προσπαθεί να βρει τρόπους νομικής θωράκισής τους, θέτοντας κοινούς στόχους για την αντιμετώπιση τους. Με την παρούσα εργασία, επιχειρείται ο εννοιολογικός προσδιορισμός του φαινομένου της κακοδιοίκησης που διαφέρει από την έννοια της διαφθοράς. Στόχος της εργασίας είναι να αναδείξει τα βαθύτερα αίτια της κακοδιοίκησης τα οποία πηγάζουν κυρίως από την παροχή χαμηλής ποιότητας υπηρεσιών από τη δημόσια διοίκηση, με αποτέλεσμα να καταπατούνται οι αρχές της χρηστής διοίκησης και οι κανόνες δικαίου που διέπουν τη λειτουργία και τη δράση της. Η μεθοδολογική προσέγγιση του θέματος επέβαλλε αρχικά την έρευνα και συγκέντρωση βιβλιογραφίας, την μελέτη των ετήσιων εκθέσεων του Συνηγόρου του Πολίτη, του Γενικού Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης, του Ινστιτούτου Τοπικής Αυτοδιοίκησης καθώς και πολλών άρθρων των εγχώριων εβδομαδιαίων εφημερίδων. Παράλληλα κρίθηκε απαραίτητη η έρευνα και η μελέτη της ελληνικής νομολογίας καθώς καλύπτει ευρύ φάσμα της κακοδιοίκησης της χώρας μας. Βέβαια, μελετώντας την ελληνική νομολογία, γίνεται άμεσα αντιληπτό ότι η κακοδιοίκηση δεν αγγίζει μόνο την βάση της δημόσιας διοίκησης, την διατρέχει τόσο οριζόντια όσο και κάθετα καταλαμβάνοντας όλο το μηχανισμό της. Η διάρθρωση της εργασίας έχει ως εξής: στο πρώτο μέρος γίνεται μία σύντομη αναφορά στην Δημόσια Διοίκηση και στις αρχές που την διέπουν. Στο δεύτερο μέρος αναλύεται η έννοια του όρου «κακοδιοίκηση» και η σχέση της με την διαφθορά. Στη συνέχεια στο τρίτο μέρος, επιχειρείται η παρουσίαση των δυσλειτουργιών που συνιστούν κακοδιοίκηση. Δτο τέταρτο και πέμπτο μέρος αναφέρονται τα αίτια που την προκαλούν καθώς και οι μορφές ελέγχου της διοίκησης. Στο έκτο μέρος παρουσιάζεται μία επισκόπηση στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αναφορικά με την κακοδιοίκηση που απαντάται συχνότερα σε αυτούς λόγω της καθημερινής συναλλαγής που έχει ο πολίτης με τη διοίκηση των Δήμων. Τέλος, δίνονται τα συμπεράσματα που προέκυψαν από την μελέτη για την συγγραφή της παρούσης εργασίας.