Ο ριζοσπάστης Ηλίας Ζερβός-Ιακωβάτος: η ζωή, η δράση και η ιδεολογία του, συμβολή στον ενωτικό αγώνα της Επτανήσου

Η μελέτη αυτή εστιάζει στην ιδεολογία του Ηλία Ζερβού-Ιακωβάτου και στη συμβολή της στο Ριζοσπαστικό αγώνα της Επτανήσου. Ο Ηλίας Ζερβός Ιακωβάτος υπήρξε μία από τις ηγετικές προσωπικότητες του Ριζοσπαστικού κινήματος. Ο Ριζοσπαστισμός βρήκε την πρακτική του έκφραση στο Ριζοσπαστικό Κόμμα το οποίο απέκτησε ευρύτερη απήχηση στα αστικά και λαϊκά στρώματα της Επτανήσου και είχε διπλό προσανατολισμό: Εθνικό και Κοινωνικό. Έτσι το αίτημα για άρση της Προστασίας και Ένωση με την Ελλάδα συνδυάστηκε με εκείνο της Κοινωνικής δικαιοσύνης και λαϊκής κυριαρχίας. Η ζωή, η δράση και ο δημόσιος λόγος του σφράγισαν την πορεία του από το 1843 (1 Δεκεμβρίου, χρόνος θεμελίωσης Ριζοσπαστισμού) – 1857 χρόνος πολιτικής επικράτησης στο Ριζοσπαστικό κόμμα του Κωνσταντίνου Λομβάρδου εκπροσώπου της νεώτερης τάσης στο εσωτερικό του, «των ενωτιστών». Ο τελευταίος, ηγούμενος του Ριζοσπαστικού αγώνα, οδήγησε τη Βουλή στο Ενωτικό ψήφισμα της 20ης Ιουνίου 1857 το οποίο θα σηματοδοτήσει την κρίση στο εσωτερικό του κόμματος αυτού, κρίση η οποία θα εκδηλωθεί έντονα αργότερα (από το καλοκαίρι του 1858) για να καταλήξει σε πλήρη διάσταση στη ΙΒ’ Βουλή (2/1862 – 7/1863). Στη διαμόρφωση της ιδεολογίας του Ζερβού συνέδραμαν στοιχεία όπως: η καταγωγή, προσωπική μελέτη, βιώματα καθώς και η γεωγραφική θέση της γενέτειρας του η οποία ευνοεί τον πολιτισμικό διάλογο Ανατολής και Δύσης. Ο Ζερβός έχοντας βαθιά επίγνωση του ιδιαίτερου πολιτισμικού ρόλου του Ελληνισμού προσαρμόζει τα ευρωπαϊκά πολιτισμικά πρότυπα στην πολιτικοκοινωνική εμπειρία της Επτανήσου. Η περιρρέουσα επαναστατική ιδεολογική ατμόσφαιρα σε συνάρτηση με τις ιδιομορφίες της κοινωνικής και οικονομικής δομής της Επτανήσου, τη σημασία των οποίων αναδεικνύουν τόσο η Μαρξιστική σχολή, όσο και εκείνη των Annales καθώς επίσης και η προσωπική του διαδρομή συνέβαλαν στην ιδεολογική του συγκρότηση. Για αυτό το λόγο επιχειρείται μία συνεξέταση του Ζερβού με Ευρωπαίους διανοούμενους και πολιτικούς (Μαντσίνι, Προυντόν, Σαιν Σιμόν, Ρ. Όουεν) σε μία προσπάθεια, ανίχνευσης ιδεολογικών δανείων. Ταυτόχρονα ερευνώνται οι ιδεολογικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ Ευρώπης και Ελλάδας οι οποίες ενισχύονται από ιστορικά και πολιτικά γεγονότα καθώς και από τον ανταγωνισμό των Μεγάλων Δυνάμεων. Επιπλέον η μελέτη αυτή μας επιτρέπει να δούμε το σύστημα ιδεών του με τις ιδιαίτερες τοποθετήσεις του (Πολιτειακό, Θρησκεία, Γλώσσα, Μεγάλη Ιδέα). Εντυπωσιάζει η περιγραφή του για ενδεχόμενη λύση του Ανατολικού Ζητήματος καθώς και η κοινωνιολογική και πολιτική προσέγγιση της Ελλαδικής Κοινωνίας.