Jacques Rancière: μια ριζοσπαστική αναδιατύπωση των όρων εξασφάλισης της ισότητας και της ελευθερίας

Η εργασία σφραγίζει μια απόσταση σχετικά με τους τρόπους με τους οποίους στοχαζόμαστε σήμερα τον πολιτικό ριζοσπαστισμό. Δεν επιχειρεί να διαβάσει τελεολογικά το χάσμα ανάμεσα στην «έμπρακτη πραγματικότητα» της δημοκρατίας και το ιδεώδες της. Αντιθέτως, υποστηρίζει πως αυτή η «έλλειψη» είναι συστατική της δημοκρατικής ιδέας. Για το λόγο αυτό, αναζητά μια επίκαιρη αποτίμηση του απραγματοποίητου δυναμικού της δημοκρατίας, επιχειρώντας ευθύς να συναντηθεί με το αντίθετό της –την ασυνέχεια και την αδυνατότητά της, τη μη κυριαρχία∙ με ένα πολιτικό πράττειν, κατά την εννοιολόγηση του Miguel Abensour, που ανθίσταται σε μία οργανωτική μορφή∙ μια εμπειρία καθολικότητας που συγκροτεί έναν εξισωτικό δημόσιο χώρο. Κατά συνέπεια, δεν αναγνωρίζει από τη σκοπιά αυτή το Τέλος της Ιστορίας, ότι δεν πρόκειται δηλαδή να εμφανιστεί ξανά κανένας πολιτικός στόχος για την ελευθερία και την ισότητα, τις οποίες εκπληρώνει ο φιλελεύθερος δημοκρατικός άνθρωπος, ήτοι, ο τελευταίος (φυσικός) άνθρωπος, μέσα στην ευφορία της φιλελεύθερης δημοκρατίας και της οικονομίας της αγοράς. Με αυτό το σκεπτικό ενδιαφέρεται ειδικότερα για τις θέσεις του Jacques Rancière, οι οποίες, καθώς επανεξετάζουν την κριτική παράδοση, αναδιατυπώνουν τη δημοκρατική ριζοσπαστικότητα της εξουσίας του οποιουδήποτε, ο οποίος προσδιορίζεται από της ικανότητές του. Επομένως, δεν πράττει ενάντια στον αποκλεισμό με γνώμονα έναν «άλλο», ο οποίος προσδιορίζεται από τις ελλείψεις του. Εκκινώντας από την έννοια της χειραφέτησης, ο Rancière εκφράζει επαρκώς το ζήτημα της συλλογικής άσκησης της ισότητας των διανοιών, τη σύσταση μιας δύναμης που αναστατώνει την τάξη του αντιπροσωπευτικού συστήματος, την ελαττωματική σχέση ανάμεσα σε αυτό που φαίνεται και αυτό που λέγεται. Αυτή η τροποποίηση εγκαινιάζει και αποκαλύπτει ταυτόχρονα όλες τις δυνατότητες για διαφορετικούς κόσμους, καθόσον αναδιαπραγματεύεται τις συνήθεις αντιθέσεις που οριοθετούν το χώρο της πολιτικής, εκείνων δηλαδή που αντιπαραθέτουν το πολιτικό στο κοινωνικό ή το ιδιωτικό στο δημόσιο και προσδιορίζουν μία κατάσταση υποταγής. Διότι, η νομοκατεστημένη πολιτική τάξη (police), διαμερίζει το αντιληπτό βάσει της αρχής ότι το κενό και το συμπλήρωμα είναι απόντα. Όπως ο Rancière το θέτει, στο πλαίσιο του δημοκρατικού μερισμού του αισθητού, όλα τίθενται υπό κρίση. Και η πολιτική αρχίζει όταν το υποκείμενό της διαχωρίζεται από κάθε συλλογικότητα, διαμορφωμένη από μια οικονομική ή κοινωνική διαδικασία. Εδώ βρίσκεται η προϋπόθεση πιθανώς μιας άλλης έννοιας του πολιτικού στοιχείου. Οφείλει τη δυνατότητά του στην ταυτοποίηση της ανθρώπινης δραστηριότητας και των καλλιτεχνικών πρακτικών εντός ενός κοινά μοιρασμένου κόσμου, ο οποίος αποτελεί πάντα έναν πολεμικό (πολιτικό) μερισμό των τρόπων ύπαρξης. Εξάλλου, αυτό ακριβώς επιτυγχάνει η επινόηση μιας οικονομίας της ελευθερίας, ενάντια στη νεο-φιλελεύθερη προώθηση της : την κατάλυση της τέχνης ως χωριστής δραστηριότητας και την απόδοσή της στην εργασία, την επιστροφή της, δηλαδή, στη ζωή που επεξεργάζεται το ίδιο της το νόημα.