Οι υποχρεώσεις των πολιτικών δημοσίων υπαλλήλων στην Ελλάδα

Η παρούσα εργασία έχει ως κύριο αντικείμενο τις υποχρεώσεις των πολιτικών δημοσίων υπαλλήλων στην Ελλάδα, βάσει του Συντάγματος, του ισχύοντος Υπαλληλικού Κώδικα (Ν.3528/2007), όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει, καθώς και του Οδηγού Ορθής Διοικητικής Συμπεριφοράς. Η εισαγωγή του αναγνώστη στο θέμα πραγματοποιείται μέσω της αναφοράς στην έννοια του όρου δημόσιος υπάλληλος, στις σχετικές διατάξεις του Υπαλληλικού Κώδικα περί υποχρεώσεων, στη φιλοσοφία του Οδηγού Ορθής Διοικητικής Συμπεριφοράς και στα είδη της ευθύνης που επέχει ο δημόσιος υπάλληλος. Οι γενικές υποχρεώσεις των δημοσίων υπαλλήλων που αναλύονται συνίστανται στις ακόλουθες: Το καθήκον της πίστης στο Σύνταγμα και της αφοσίωσης στην Πατρίδα αποτελεί το πρωταρχικό στοιχείο της δημοσιοϋπαλληλικής ιδιότητας, που υποχρεώνει τον δημόσιο υπάλληλο να θέτει το δημόσιο συμφέρον υπεράνω του ατομικού του συμφέροντος. Η υπακοή στις διαταγές του προϊσταμένου σχετίζεται με την υποχρέωση περί νομιμότητας υπηρεσιακών ενεργειών, ενώ προβλέπεται ειδική διαδικασία σε περίπτωση αντίρρησης. Η πολιτική ουδετερότητα σχετίζεται κυρίως με την υποχρέωση για εξυπηρέτηση του κοινωνικού συνόλου χωρίς διακρίσεις και μεροληψίες, χωρίς να πρέπει να συγχέεται πλέον με τον σεβασμό ενδεχόμενης πολιτικής τοποθέτησης. Η υποχρέωση εχεμύθειας, που εξακολουθεί να δεσμεύει τον υπάλληλο και μετά την έξοδό του από την Υπηρεσία, καλύπτει συγκεκριμένα γεγονότα και πληροφορίες, των οποίων ο δημόσιος υπάλληλος λαμβάνει γνώση κατά την εκτέλεση της υπηρεσίας του, με τη σημείωση ότι έχει αλλοιωθεί ή καταργηθεί εν όλω ή εν μέρει. Η ορθή συμπεριφορά κατά την επικοινωνία και τον χειρισμό των υποθέσεων των πολιτών αναλύεται σε ένα μεγάλο πλήθος χαρακτηριστικών και αναδεικνύεται ως η σημαντικότερη εκ των υποχρεώσεων των δημοσίων υπαλλήλων. Η δήλωση περιουσιακής κατάστασης αποτελεί μία επιπρόσθετη υποχρέωση, κατά τον διορισμό, μετά την τέλεση γάμου, ανελλιπώς ανά δύο έτη και με ειδικότερα στοιχεία και ξεχωριστή διαδικασία για συγκεκριμένες κατηγορίες υπαλλήλων. Επιπρόσθετα, ο δημόσιος υπάλληλος οφείλει να παρέχει την εργασία του μέσα στον οριζόμενο από τις κείμενες γενικές ή ειδικές διατάξεις χρόνο και δεν δικαιολογείται αποχή από την εκτέλεση των υπηρεσιακών καθηκόντων. Ειδικότερες υποχρεώσεις αποτελούν η εκτέλεση καθηκόντων του κλάδου ή τη ειδικότητας του δημοσίου υπαλλήλου ενώ παρέχεται η δυνατότητα αξιοποίησής του σε αλλότρια καθήκοντα για περιορισμένο χρονικό διάστημα, η προηγούμενη έγκριση από το Υπηρεσιακό Συμβούλιο σε ορισμένες περιπτώσεις όπως είναι η χορήγηση άδειας για άσκηση ιδιωτικού έργου με αμοιβή και η εγγυοδοσία για τη συγκεκριμένη κατηγορία των δημοσίων υπολόγων. Όσον αφορά στη σύνδεση με το πειθαρχικό δίκαιο, η παραβίαση των υποχρεώσεων αποτελούν πειθαρχικά παραπτώματα που επισύρουν πειθαρχικές ποινές ανάλογα με τη βαρύτητα και την ιδιαιτερότητά τους, ενώ για ορισμένες από αυτές ορίζεται η ευνοϊκότερη ποινή που μπορεί να επιβληθεί ή η δυνατότητα για επιβολή της υπέρτατης ποινής της οριστικής παύσης.