Κρίση και κοινωνική πολιτική στην Ευρώπη του Μεσοπολέμου: μια συγκριτική ανάλυση του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γερμανίας

Η παρούσα διπλωματική εργασία επιχειρεί να μελετήσει την ιστορική πορεία της κοινωνικής πολιτικής στην Ευρώπη κατά την περίοδο που εκτείνεται από τη λήξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου έως το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Ειδικότερα η μελέτη μας διεξάγεται μέσα από τα παραδείγματα του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γερμανίας τα οποία προσεγγίζουμε συγκριτικά. Η κεντρική υπόθεση εργασίας από την οποία εκκινούμε τη μελέτη μας είναι πως η εξέλιξη της κοινωνικής πολιτικής του κράτους στα δύο προαναφερθέντα ιστορικά παραδείγματα κατά την υπό εξέταση περίοδο υπήρξε προϊόν αλληλεπίδρασης του ιδεολογικού και πολιτικού υποβάθρου των τότε κυβερνήσεων, του ρόλου που διαδραμάτισαν οι γραφειοκρατικοί μηχανισμοί του κράτους και τέλος των έκτακτων συγκυριών της υπό εξέταση περιόδου. Η διερεύνηση της παραπάνω υπόθεσης επιχειρείται μέσω των ερευνητικών ερωτημάτων που ακολουθούν. Ποιο ήταν το εύρος της κοινωνικής πολιτικής που ασκήθηκε στη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο κατά τις περιόδους του Μεσοπολέμου και του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου; Τι πολιτικές ασκήθηκαν στο πεδίο της υγείας; Τι πολιτικές ασκήθηκαν στο πεδίο των κοινωνικών ασφαλίσεων και στην προσπάθεια αντιμετώπισης της ανεργίας; Το ιδεολογικό υπόβαθρο των τότε κυβερνήσεων επηρέασε την εξέλιξη των κοινωνικών πολιτικών στα υπό εξέταση πεδία; Οι δομές και οι γραφειοκρατικοί μηχανισμοί των δύο κρατών διευκόλυναν την υλοποίηση των εκάστοτε κυβερνητικών προθέσεων ως προς την κοινωνική πολιτική; Οι δύο έκτακτες συγκυρίες της υπό εξέταση περιόδου, δηλαδή η μεγάλη ύφεση του 1929 και ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, επηρέασαν την άσκηση της κοινωνικής πολιτικής στις δύο χώρες; Διευκρινίζεται ότι, δεδομένης της περιόδου αναφοράς, στο παράδειγμα της Γερμανίας εξετάζεται η κοινωνική πολιτική τόσο επί της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης όσο και επί του Χιτλερικού καθεστώτος μεταξύ του 1933 και του 1945. Στα παραπάνω ερευνητικά ερωτήματα επιχειρούμε να απαντήσουμε ως ακολούθως. Το κείμενο της εργασίας χωρίζεται σε δύο μέρη. Το πρώτο μέρος αφιερώνεται στη διερεύνηση της κοινωνικής πολιτικής στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γερμανία πριν τη μεγάλη οικονομική κρίση του 1929 και περιλαμβάνει τρία κεφάλαια, εκ των οποίων το πρώτο επικεντρώνεται στην κοινωνική πολιτική που ασκήθηκε στο ΗΒ κατά τη δεκαετία του 1920, το δεύτερο στη Γερμανική κοινωνική πολιτική κατά την ίδια δεκαετία και το τρίτο αφιερώνεται στη συγκυρία της διεθνούς ύφεσης του 1929. Στο δεύτερο μέρος μελετούμε την κοινωνική πολιτική στα υπό διερεύνηση ιστορικά παραδείγματα τόσο κατά τη δεκαετία του 1930 όσο και κατά το πρώτο ήμισυ της δεκαετίας του 1940. Το τέταρτο κεφάλαιο αφιερώνεται στις κοινωνικού περιεχομένου πολιτικές στις δύο χώρες κατά τη δεκαετία του 1930. Κατ’ επέκταση, το πέμπτο κεφάλαιο εξετάζει τις αντίστοιχες πολιτικές στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γερμανία στη διάρκεια της πολεμικής περιόδου μεταξύ του 1939 και του 1945. Διευκρινίζεται πως στο πόνημα μας οι κοινωνικές πολιτικές στις οποίες αναφερόμαστε αφορούν τα πεδία της υγείας και των κοινωνικών ασφαλίσεων, όπως ήδη σημειώσαμε και στα ερευνητικά μας ερωτήματα. Ύστερα, στο έκτο κεφάλαιο του πονήματος επιχειρείται μια συγκριτική ανάλυση των στοιχείων που θα συγκεντρωθούν για τις δύο χώρες αναφοράς ενώ γίνεται προσπάθεια να φωτιστεί ο ρόλος που διαδραμάτισαν το ιδεολογικό υπόβαθρο των τότε κυβερνήσεων, οι δομές της κρατικής γραφειοκρατίας και οι έκτακτες συγκυρίες της οικονομικής κρίσης και του πολέμου στις κοινωνικές πολιτικές που τελικώς εφαρμόστηκαν. Η μεθοδολογία που χρησιμοποιούμε προς εκπόνηση της εργασίας μας είναι η βιβλιογραφική επισκόπηση. Κύριο συμπέρασμα μας είναι πως η αλληλεπίδραση και των τριών παραγόντων επίδρασης επηρέασε την εξέλιξη της κοινωνικής πολιτικής στις δύο χώρες διερεύνησης.