Η έννοια της σύγκρουσης συμφερόντων στην εθνική και ευρωπαϊκή έννομη τάξη

Καταστάσεις που αφορούν συγκρούσεις συμφερόντων και βλέπουν το φως της δημοσιότητας μέσα από διάφορα σκάνδαλα τόσο στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και σε εθνικό επίπεδο αποτελούν σχεδόν καθημερινό φαινόμενο. Ο ορισμός της έννοιας της σύγκρουσης συμφερόντων αναφέρεται σε μία κατάσταση όπου τα προσωπικά συμφέροντα ενός δημόσιου αξιωματούχου, πολιτικού, δημοσίου υπαλλήλου, δικηγόρου, δικαστή, επιστήμονα ή γιατρού, «συγκρούονται» με τα δημόσια καθήκοντα του και μπορούν να επηρεάσουν ανάρμοστα την άσκηση των δημοσίων καθηκόντων και υποχρεώσεων του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές εκδηλώνουν την έλλειψη ηθικής επαγγελματικής κουλτούρας και θέτουν ζητήματα διαφθοράς, που υποσκάπτουν τα θεμέλια της δημοκρατικής διακυβέρνησης, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση με σκοπό να προληφθούν και αντιμετωπιστούν καταστάσεις σύγκρουσης συμφερόντων, τόσο εντός των οργάνων και αποκεντρωμένων οργανισμών της, όσο και στο δημόσιο τομέα των κρατών μελών, κατέφυγε όχι μόνο στην έκδοση Κανονισμών (hard law) αλλά και στην οδό του «ήπιου δικαίου (soft law)» όπως τη θέσπιση προτύπων «αυτορρύθμισης», «ηθικών προτύπων», με τη μορφή Κωδίκων Δεοντολογίας και Κωδίκων Ηθικής. Επιπλέον η οικονομική κρίση που έπληξε τα κράτη μέλη της ΕΕ έθεσε επιτακτικά την ανάγκη προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, την ορθή εκτέλεση του κοινοτικού προϋπολογισμού όπως διατυπώνεται στο Δημοσιονομικό Κανονισμό, με αντίστοιχη προσαρμογή των δημοσιολογιστικών συστημάτων των κρατών μελών για τη διατήρηση υγειών οικονομικών και την εξασφάλιση της δημοσιονομικής τους βιωσιμότητας. Αυτό επέβαλε και την αναμόρφωση του εθνικού δημοσιολογιστικού συστήματος για την ορθότερη διαχείριση του δημόσιου χρήματος και την αποτροπή καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων.