Η ΚΠΑΑ στο νέο περιβάλλον ασφαλείας

Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) είναι ένας θεσμός του 21ου αιώνα, ένα υβριδικό μόρφωμα, κάτι λιγότερο από εθνικό κράτος, κάτι περισσότερο από διακυβερνητικός συνασπι-σμός. Υπήρξε αποτέλεσμα μιας συνειδητής απόφασης να μη γυρίσει ποτέ ξανά ο πό-λεμος στην Ευρώπη. Η ΕΕ αντιμετώπισε τα αμείλικτα ζητήματα της ασφάλειας και της άμυνας, ζητήματα που εξακολουθούν να τίθενται µε αμείωτη ένταση στο σύγχρονο περιβάλλον ασφαλείας. Τα ζητήματα αυτά υπογράμμισαν και την αναγκαιότητα της στρατιωτικής ισχύος την οποία επιδιώκει να αποκτήσει σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό η ΕΕ µέσω της ανάπτυξης της Κοινής Πολιτικής Άμυνας και Ασφάλειας (ΚΠΑΑ).Η ΚΠΑΑ είναι το τελευταίο στάδιο μιας μακρόχρονης εξελικτικής πορείας που ξεκίνησε το 1954 με την ίδρυση της Δυτικοευρωπαϊκής Ένωσης μετά την αποτυχημένη προσπάθεια δημιουργίας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άμυνας το ίδιο έτος. Η Συνθήκη του Μάαστριχτ, με τη οποία δημιουργήθηκε η ΕΕ, αποτέλεσε το ορόσημο για την πε-ραιτέρω ανάπτυξη σε θέματα εξωτερικής πολιτικής και ασφαλείας. Η ΚΠΑΑ όπως ι-σχύει σήμερα διαμορφώθηκε με τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Το 2016 παρουσιάστηκε η Παγκόσμια Στρατηγική της ΕΕ, αντικαθιστώντας την παρωχημένη ΕυρωπαϊκήΣτρατηγική Ασφαλείας του 2003, η οποία χαρακτηριστικά αναφέρει ότι «Για την Ευ-ρώπη, η ήπια και η σκληρή ισχύς συμβαδίζουν».Στις ημέρες μας ζούμε σε ένα περιβάλλον ασφαλείας που γίνεται όλο και πιο δυσοίωνο, πιο περίπλοκο, επικίνδυνο και ασταθές. Χαρακτηρίζεται από την επανεμ-φάνιση ενός στρατηγικού ανταγωνισμού μεταξύ των εθνών και από αυξανόμενες προ-κλήσεις ασφαλείας. Η ραγδαία άνοδος της Κίνας την καθιστά έναν από τους πρωτα-γωνιστές του διεθνούς συστήματος. Οι γεωπολιτικές της φιλοδοξίες έχουν αυξηθεί και αποτελεί τη μεγαλύτερη ίσως δυνητική απειλή για την ανατροπή της υπάρχουσας ισορ-ροπίας του διεθνούς συστήματος. Η Ρωσία προσπαθεί να ανασυγκροτήσει τις δυνάμεις της και να καταστεί η υπερδύναμη του παρελθόντος. Οι σχέσεις της Ρωσίας με το Δυ-τικό κόσμο επιδεινώνονται και από στρατηγικός εταίρος της ΕΕ έχει μεταβληθεί σε αναθεωρητική δύναμη. Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να είναι η ηγέτιδα δύναμη στο σύγ-χρονο διεθνές σύστημα. Έχουν στρέψει, από το 2012, την προσοχή τους προς την Ασία, παραμένουν προσηλωμένες στο ΝΑΤΟ και τους απασχολεί η αυξανόμενη Ρωσική α-μυντική κινητικότητα.Σε αυτό το νέο περιβάλλον ασφαλείας η ΕΕ θα πρέπει να συνεχίσει να υλοποιεί και να διαμορφώνει την ΚΠΑΑ με το βλέμμα στραμμένο στο αύριο, προκειμένου να αποκτήσει τη στρατηγική της αυτονομία και να καταστεί ένας πάροχος ασφαλείας αλλά και ένας αξιόπιστος διεθνής δρών που θα μπορεί να αντιμετωπίσει τις σύγχρονες προκλήσεις και να διαφυλάξει τα ζωτικά του συμφέροντα.