Η συνεργατική κατανάλωση και οικονομία: εφαρμογές στον πολιτιστικό τομέα

Η έννοια της συνεργατικής οικονομίας και συνεργατικής κατανάλωσης έχουν έως σήμερα κυρίως μελετηθεί και αναλυθεί από διαφορετικές προοπτικές και σε πολλούς διαφορετικούς τομείς. Ο κύριος σκοπός αυτής της διπλωματικής εργασίας είναι να διερευνήσει την έννοια της συνεργατικής κατανάλωσης και οικονομίας στον τομέα του πολιτισμού. Η ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών της πληροφορίας παράλληλα με την ανάπτυξη του web 2.0 επέτρεψε την ανάπτυξη των διαδικτυακών πλατφορμών που προωθούν περιεχόμενο που παράγεται από τους ίδιους τους χρήστες (user generated content), την κοινή χρήση/διαμοίραση (share) κα τη συνεργασία (Kaplan and Haenlein, 2010). Η συνεργατική οικονομία δεν είναι απλώς ένας νέος τρόπος ανταλλαγής αγαθών ή υπηρεσιών, αλλά είναι ένας παραδοσιακός τρόπος κατανάλωσης που επανεμφανίζεται αξιοποιώντας τη νέα τεχνολογία και αφορά σε κοινά συμφέροντα και εμπειρίες των ίδιων των χρηστών. Η συνεργατική κατανάλωση και οικονομία πλέον δεν είναι μια εξειδικευμένη «niche» τάση πια που απευθύνεται σε λίγους. Αντίθετα, είναι μια τάση μεγάλης κλίμακας η οποία περιλαμβάνει εκατομμύρια χρήστες και αποτελεί μια κερδοφόρα τάση στην οποία επενδύουν πολλές επιχειρήσεις (Botsman και Rogers, 2010). Με τη διπλωματική μου εργασία και την παρούσα έρευνα θα εστιάσω στον τομέα του πολιτισμού μέσα από τη χρήση των νέων μέσων κοινωνικής δικτύωσης και των εφαρμογών των έξυπνων κινητών τα οποία συντελούν στην πολιτιστική συνδημιουργία και διάδοση. Η συγκεκριμένη έρευνα επικεντρώθηκε στον τομέα του πολιτισμού, καθώς είναι ένας τομέας για τον οποίο δεν υπάρχει υφιστάμενη εκτεταμένη έρευνα μέχρι σήμερα στα επιστημονικά περιοδικά και στη σχετική βιβλιογραφία. Μέσω της έρευνάς μου θα προσπαθήσω να καλύψω αυτό το κενό και να εξετάσω κατά πόσο η χρήση των νέων μέσων κοινωνικής δικτύωσης μέσω των εφαρμογών «έξυπνων» κινητών (social media mobile applications) συντελεί στην πολιτιστική συνδημιουργία και διάδοση μέσα στο πλαίσιο της συνεργατικής κατανάλωσης και της συνεργατικής οικονομίας. Η συγκεκριμένη διπλωματική εργασία, θα προσεγγίσει το παραπάνω ερευνητικό ερώτημα χρησιμοποιώντας δύο διαφορετικές ερευνητικές μεθόδους, μία ποιοτική και μια ποσοτική έρευνα μέσα από τις οποίες θα προσπαθήσω να εντοπίσω απαντήσεις στα ερευνητικά μου ερωτήματα. Η εργασία θα δομηθεί με τον ακόλουθο τρόπο. Αρχικά, θα παρουσιαστεί το θεωρητικό υπόβαθρο στο οποίο βασίστηκα για να υποστηρίξω, να σχεδιάσω και να διεξάγω την έρευνα σχετικά με το αν η χρήση των νέων μέσων κοινωνικής δικτύωσης και των εφαρμογών «έξυπνων» κινητών συντελούν στην πολιτιστική συνδημιουργία ή διάδοση στο πλαίσιο της συνεργατικής κατανάλωσης και της συνεργατικής οικονομίας. Η βιβλιογραφική επισκόπηση, αρχικά θα προσπαθήσει να υπογραμμίσει τις υπάρχουσες θεωρητικές θέσεις σχετικά με την έννοια της συνεργατική οικονομίας και κατανάλωσης καθώς και την αναλυτική παρουσίαση της πλατφόρμας του Airbnb, ενός από τα σημαντικότερα παραδείγματα στον τομέα αυτό. Μετέπειτα, θα δούμε από κοντά τα παραδείγματα που σχετίζονται με το χώρο του πολιτισμού, τον τρόπο που διαμορφώνονται οι διαδικτυακές πλατφόρμες αυτές και πως έχουν αναπτυχθεί έως σήμερα. Τη βιβλιογραφική επισκόπηση ακολουθεί η συζήτηση της μεθοδολογίας, της δειγματοληψίας και της προετοιμασίας των συνεντεύξεων. Πιο συγκεκριμένα, αιτιολογώ γιατί η ποσοτική έρευνα και οι δομημένες συνεντεύξεις επιλέχθηκαν ως τα καταλληλότερα μεθοδολογικά εργαλεία για τη μελέτη μου και επιπλέον, παραθέτω τα κριτήρια με βάση τα οποία επιλέχτηκαν οι διαδικτυακές πλατφόρμες και εφαρμογές που αφορούν τον πολιτισμό και ερευνήθηκαν στην ποιοτική έρευνα. Το επόμενο στάδιο είναι η αναλυτική παρουσίαση και συζήτηση των εμπειρικών ευρημάτων της έρευνάς μου που έγινε στην Αθήνα, την άνοιξη του 2016. Τέλος, η διπλωματική εργασία κλείνει με τα συμπεράσματα που προέκυψαν από τα ευρήματα, καθώς και με επιπρόσθετα ερωτήματα για τον μελλοντικό ρόλο της συνεργατικής οικονομίας στον τομέα του πολιτισμού.