Η "ψηφιοποίηση" (digitization) του δημόσιου τομέα, η ηλεκτρονική διακυβέρνηση (e-governance) και οι επιπτώσεις της στην κοινωνική ευημερία

Η Δημόσια Διοίκηση (ΔΔ) και οι λειτουργίες του κράτους, όπως και η σχέση του με τους πολίτες αλλάζουν τα τελευταία χρόνια, με γρήγορους ρυθμούς υποστηριζόμενα από τις τεχνολογικές εξελίξεις των ψηφιακών μέσων και του διαδικτύου. Η Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση (στο εξής ΗΔ) ως παροχή κυβερνητικής πληροφορίας και υπηρεσιών από το κράτος προς τους πολίτες, μέσω της αξιοποίησης του διαδικτύου και του παγκόσμιου ιστού, έχει αλλάξει τον τρόπο με το οποίο κράτος και πολίτες αλληλεπιδρούν. Οι αλλαγές αυτές έχουν επιπτώσεις στη ζωή και την ευημερία των πολιτών. Η παρούσα εργασία έχει σκοπό να εξετάσει εάν και σε ποιο βαθμό η ΗΔ επιδρά στην κοινωνική ευζωία των πολιτών. Επιπλέον, διερευνά τους τομείς της ΗΔ που αναπτύσσονται τα τελευταία χρόνια, τις υπηρεσίες ΗΔ που χρησιμοποιούν οι πολίτες, τις στάσεις των πολιτών και των εργαζομένων στο δημόσιο τομέα προς την ΗΔ, τα οφέλη της, την ασφάλεια των συναλλαγών στο διαδίκτυο, όπως και τις δυνατότητες και τους περιορισμούς της ΗΔ. Στο πλαίσιο της εργασίας διενεργήθηκε ποσοτική συγχρονική έρευνα σε ένα δείγμα 111 εργαζομένων στις δημόσιες υπηρεσίες (ΔΥ) και σε ένα δείγμα 116 πολιτών με δομημένα διαδικτυακά ερωτηματολόγια (ένα για κάθε δείγμα). Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι οι οικονομικές συναλλαγές με το κράτος (εφορία) είναι οι πλέον χρησιμοποιούμενες υπηρεσίες της ΗΔ, ακολουθούμενες από τα ΚΕΠ, τις ιατρικές υπηρεσίες και την εκπαίδευση. Οι απόψεις των εργαζομένων και των πολιτών αποτυπώθηκαν θετικές για την ΗΔ. Ειδικότερα για τους πολίτες η θετική στάση ως προς την ΗΔ είναι θετικός προβλεπτικός παράγοντας για τις διαστάσεις της κοινωνικής τους ευζωίας (η οποία στην παρούσα εργασία ορίζεται ως Κοινωνική Συνεισφορά, Κοινωνική Συνοχή, Κοινωνική Ένταξη και Αποδοχή). Η συχνότητα χρήσης υπηρεσιών ΗΔ δεν αναδείχτηκε ως σημαντικός παράγοντας πρόβλεψης της ευζωίας. Οι συμμετέχοντες αξιολογούν την ασφάλεια των υπηρεσιών ΗΔ σε υψηλότερα επίπεδα σε σχέση με τις τραπεζικές συναλλαγές, το ηλεκτρονικό εμπόριο και τα κοινωνικά δίκτυα. Επιπροσθέτως, οι εργαζόμενοι του δείγματος αξιολόγησαν θετικά τις αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας μέσω ΗΔ για την Αξιοπιστία, Ευκολία στην πλοήγηση και την πρόσβαση, την Ποιότητα πληροφορίας και περιεχομένου και την Προσωποποιημένη εξυπηρέτηση των πολιτών. Οι απαντήσεις των πολιτών και των εργαζομένων δεν διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των δύο δειγμάτων, ως προς τις απόψεις τους για την θετική επίπτωση της ΗΔ για τους πολίτες, αλλά οι εργαζόμενοι θεωρούν ασφαλείς τις συναλλαγές ΗΔ σε σημαντικά υψηλότερο βαθμό από τους πολίτες. Οι λόγοι της δια ζώσης επίσκεψης στις ΔΥ που αναφέρουν πολίτες και εργαζόμενοι διίστανται. Τα ευρήματα της παρούσας έρευνας αποκαλύπτουν επίσης τις δυσκολίες στη χρήση ΗΔ, όπως η αποτυχία ολοκλήρωσης των διαδικτυακών διαδικασιών. Στα συμπεράσματα προτείνουμε παρεμβάσεις και μέτρα για την αντιμετώπιση των δυσκολιών, όπως η απλούστευση των εφαρμογών και η διάθεση υποστηρικτικού υλικού για τους πολίτες, πολιτικές δια βίου μάθησης των πολιτών με στόχο τη βελτίωση των ψηφιακών τους δεξιοτήτων και την προώθηση καινοτόμων ψηφιακών λύσεων για ασφαλή πρόσβαση από όλους στην ΗΔ.