Η προσυμβατική ευθύνη στις δημόσιες συμβάσεις προμηθειών, έργων και υπηρεσιών

Ως προσυμβατική ευθύνη στις δημόσιες συμβάσεις εννοείται η ευθύνη της αναθέτουσας αρχής προς αποζημίωση ενός οικονομικού φορέα για ορισμένη ζημιογόνο πράξη ή παράλειψη κατά το στάδιο της αναθέσεως μίας δημόσιας συμβάσεως με αντικείμενο την προμήθεια αγαθών, την εκτέλεση εργασιών ή την παροχή υπηρεσιών. Ο όρος «δημόσια σύμβαση προμήθειας» έχει κοινοτική προέλευση και αναδεικνύει τον τομέα αυτόν ως χαρακτηριστικό σημείο άμεσης επίδρασης του κοινοτικού δικαίου στην συναλλακτική διοίκηση των κρατών μελών. Και οι δύο ισχύουσες Οδηγίες 2014/24/ΕΕ και 2014/24/ΕΕ μεταφέρθηκαν στην ελληνική έννομη τάξη με τον νόμο 4412/2016. Ωστόσο, ο Ν.4412/2016 δεν μεταφέρει μόνον τις δύο ως άνω κοινοτικές διατάξεις στην εθνική έννομη τάξη, ρυθμίζει επίσης διεξοδικώς την διαδικασία αναθέσεως για τις δημόσιες συμβάσεις προμηθειών εν γένει∙ τούτο συμβαίνει είτε η συμβατική αξία εκτιμάται να είναι ίση ή ανώτερη προς τα χρηματικά όρια, τα οποία θέτουν οι Οδηγίες, είτε όχι. Επί πλέον αυτού, περιέχει υποχρεωτικές διατάξεις για την προσυμβατική ευθύνη για όλες τις αναθέτουσες αρχές, οι οποίες είναι οργανωμένες τόσο βάσει του δημοσίου όσο και βάσει του ιδιωτικού δικαίου. Ο Ν.4412/2016 συνιστά παράδειγμα ενιαίας εφαρμογής της νομοθεσίας και της δικαιοδοσίας. Η προσυμβατική ευθύνη στις δημόσιες συμβάσεις διέπεται από τα άρθρα 197-198 ΑΚ, τα άρθρα 105-106 ΕισΝΑΚ, όταν η αναθέτουσα αρχή είναι το Δημόσιο, ΟΤΑ ή άλλο ΝΠΔΔ, καθώς και το άρθρο 373 Ν.4412/2016, το οποίο προβλέπει την μη περιορίσιμη αποζημιωτική ευθύνη της αναθέτουσας αρχής σε περίπτωση παράνομου αποκλεισμού ενός οικονομικού φορέα. Στο πεδίο των δημοσίων συμβάσεων η επιδικαστέα αποζημίωση δεν «περιορίζεται» μόνον στο «αρνητικό διαφέρον», όπως αυτό εμφανίζεται κατά το στάδιο των διαπραγματεύσεων, αλλά είναι δυνατόν να καλύψει το διαφυγόν κέρδος της επίδικης συμβάσεως. Συνεπώς, μόνον ο ορθός προσδιορισμός της αιτιώδους συναφείας μεταξύ παρανομίας της αναθέτουσας αρχής και της ζημίας είναι σημαντικός. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η έννομη προστασία του ζημιωθέντος οικονομικού φορέα κατά το στάδιο της αναθέσεως μίας δημόσιας συμβάσεως έχει καταστεί πράγματι αποτελεσματική από δικονομική και, κυρίως, από ουσιαστική άποψη.