Το ζήτημα της αντιπροσώπευσης στο πολιτικό σύστημα της ελληνικής μεταπολίτευσης: ανάλυση με βάση τις κείμενες συνταγματικές διατάξεις και την λειτουργία των πολιτικών κομμάτων

Κεντρικό ζητούμενο της παρούσας μελέτης αποτελεί η σχέση που ανέπτυξαν οι κοινοβουλευτικοί θεσμοί της μεταπολιτευτικής Ελλάδας οι οποίοι για την συνταγματική θεωρία και την ελληνική πολιτική επιστήμη υλοποιούν την «αντιπροσωπευτική αρχή», με την κοινωνία. Η εστίαση γίνεται στα κόμματα ως ενσαρκωτές των κοινοβουλευτικών θεσμών και δίνεται μια μεγαλύτερη έμφαση στα κόμματα που μονοπώλησαν την κυβερνητική εξουσία σε όλη την διάρκεια της περιόδου που επικράτησε να αποκαλείται «μεταπολίτευση», λόγω της θέσης τους στο προσκήνιο των εξελίξεων. Η ιστορική διαμόρφωση των κομμάτων καταδεικνύει την κοινωνική - διαμεσολαβητική και νομιμοποιητική - αναπαραγωγική τους ιδιότητα, δεδομένου ότι αποτελούν σχηματισμούς που εκφράζουν σε πρώτο στάδιο συγκεκριμένα κοινωνικά αιτήματα ενώ προσπαθώντας να προσεγγίσουν την πολιτική εξουσία του κράτους, γίνονται μέρος της. Η διαμεσολάβηση και η νομιμοποίηση ή συναίνεση αποτελούν κομβικές έννοιες όπως φάνηκε στην ανάλυση. Γίνεται λόγος για διαμεσολάβηση και όχι «εκπροσώπηση» ή «αντιπροσώπευση», καθότι εκλείπουν θεμελιώδεις προϋποθέσεις της αντιπροσωπευτικής λειτουργίας, άρα η κοινωνική τους ιδιότητα εξαντλείται απλώς στην διαμεσολαβητική λειτουργία.Το νεωτερικό κοινοβουλευτικό σύστημα έχει αυτοχαρακτηριστεί ως «αντιπροσωπευτική δημοκρατία» δίχως να φέρει τα βασικά χαρακτηριστικά κανενός από τα δύο διακριτά μεταξύ τους συστήματα, ούτε του δημοκρατικού ούτε του αντιπροσωπευτικού. Έτσι προσδίδεται στο ελληνικό πολιτικό σύστημα ο προ-αντιπροσωπευτικός χαρακτήρας. Το πολιτικό σύστημα συγκεντρώθηκε γύρω από δύο κυβερνητικά κόμματα, τα οποία ταυτίστηκαν με το κράτος, και σταδιακά απώλεσαν την διαμεσολαβητική τους λειτουργία. Χαρακτηριστικά τους αποτέλεσαν η καθολική κυβερνητική ισχύς, η προσωποπαγής εξουσία εντός και εκτός κόμματος και η συγκεντρωτική διαχείριση της κρατικής εξουσίας ανάμεσα στις πολιτικές και οικονομικές ελίτ.