Το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα ως μέτρο καταπολέμησης της φτώχειας

Το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα αποτελεί ένα μέτρο που έλειπε για δεκαετίες από την θεσμική πρόβλεψη για κοινωνική προστασία στην Ελλάδα. Η οικονομική κρίση ανέτρεψε τα δεδομένα της ανάπτυξης και οι συνθήκες διαβίωσης για μεγάλο μέρος του πληθυσμού επιδεινώθηκαν ραγδαία. Με αφορμή τη θεσμοθέτηση του μέτρου υπό αυτές τις συνθήκες και την πρόσφατη πιλοτική του λειτουργία, τίθεται το ερώτημα της αποτελεσματικότητάς του στην αντιμετώπιση της φτώχειας. Ως χώρα του νοτιοευρωπαϊκού τόξου, οι δομές της κοινωνικής προστασίας προσιδιάζουν σε μεγάλο βαθμό αυτές που εντοπίζονται σε Ιταλία, Ισπανία και Πορτογαλία, καθώς επίσης και τα ποσοστά φτώχειας και ανεργίας. Λαμβάνοντας ως παράδειγμα συγκεκριμένα το πρότυπο του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος που εφαρμόστηκε στην Πορτογαλία το 1996 και ισχύει ακόμη – παρά τις μεταβολές που έχει υποστεί στην πορεία – θα γίνει προσπάθεια διερεύνησης του κατά πόσο θα μπορούσε να ωφεληθεί και η Ελλάδα από ένα αντίστοιχο μέτρο. Διερευνώντας την ιδιαιτερότητα του μεσογειακού προτύπου πρόνοιας μέσω της επιστημονικής βιβλιογραφίας και την επίδραση των ευρωπαϊκών πολιτικών μέσα από τα συναφή κείμενα στις εγχώριες πολιτικές δράσεις, διαπιστώνεται πως η αντιμετώπιση της φτώχειας αποτελεί σοβαρή πρόκληση για τις κοινωνίες του νότου. Η ύφεση των τελευταίων ετών σε συνδυασμό με τα μέτρα λιτότητας που επιτάσσει το νεοφιλελεύθερο παράδειγμα, εντείνουν τη φτώχεια και εγκλωβίζουν τα άτομα σε μια ζωή χωρίς προοπτική. Καλλιεργώντας τον φόβο της εξαθλίωσης, οι μόνες επιλογές που φαντάζουν διαθέσιμες είναι η εργασία με χαμηλές απολαβές ή η απομόνωση που επιφέρει η φτώχεια.