Από την περιβαλλοντική εκπαίδευση στην εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη; Ο δύσκολος δρόμος προς την αειφορία περνάει από το σχολείο. Μία συγκριτική μελέτη των πολιτικών Ελλάδας και Γερμανίας

Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη (ΕΑΑ), ως μετεξέλιξη της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΠΕ), στοχεύει στην ταυτοποίηση και αντιμετώπιση των πολύπλοκων και συστημικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει ο πλανήτης. Μετά το 2015 σημειώνεται μία κλιμάκωση των διεθνών προσπαθειών για την προώθηση της ΕΑΑ μέσα από το Παγκόσμιο Πρόγραμμα Δράσης της UNESCO, αλλά και την ένταξη της ΕΑΑ στην Ατζέντα 2030 και τους Στόχους για την Αειφόρο Ανάπτυξη. Στην παρούσα εργασία, επιχειρείται μία συγκριτική μελέτη των πολιτικών στην Ελλάδα και τη Γερμανία μετά το 2015 – τηρουμένων των αναλογιών των σημείων αφετηρίας των δύο χωρών –, με έμφαση στο συντονισμό και τη συνοχή των πολιτικών τους με την ευρύτερη στρατηγική για την αειφόρο ανάπτυξη, καθώς και τις σχολικές εκπαιδευτικές τομές που έχουν σημειωθεί σε αυτές. Η έρευνα στηρίχθηκε σε πολιτικά και νομοθετικά κείμενα, εκθέσεις διεθνών οργανισμών, αλλά και δευτερογενή αρθρογραφία. Σκοπός ήταν να εξαχθούν συμπεράσματα σχετικά με τις συγκλίσεις ή/και αποκλίσεις μεταξύ των πολιτικών των δύο χωρών, αλλά και τις προκλήσεις και προοπτικές τους για το μέλλον, ελπίζοντας ότι αυτά θα συμβάλλουν στη συζήτηση σχετικά με την «καλή διακυβέρνηση» για την ΕΑΑ. Κατά τις επιμέρους προσεγγίσεις των ευρύτερων εννοιολογικών και θεσμικών διαστάσεων της ΕΑΑ σε διεθνές, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, αλλά και κατά την ειδικότερη εστίαση στις περιπτώσεις της Ελλάδας και της Γερμανίας, παρατηρήθηκε ότι οι προσπάθειες για δομική ενσωμάτωση της ΕΑΑ υπονομεύονται από τις κυρίαρχες νεοφιλελεύθερες τάσεις και πολιτικές. Έτσι, αν και η πρωτοπόρος Γερμανία μετρά μεγαλύτερη πρόοδο στο πεδίο, φαίνεται ότι και οι δύο χώρες είναι αντιμέτωπες με παρόμοιες προκλήσεις. Ενδεικτικά, οι μη βιώσιμες πολιτικές λιτότητας, η ανεπαρκής αντιμετώπιση του σοβαρότατου ζητήματος της μετανάστευσης, η εμπορευματοποίηση της εκπαίδευσης αλλά και μία ευρύτερη τάση «αποπολιτικοποίησης» της πολιτικής συρρέουν και επαυξάνουν τις μακροχρόνιες προκλήσεις στο πεδίο της ΕΑΑ, οι οποίες αφορούν τη δυσκαμψία των παγιωμένων εκπαιδευτικών συστημάτων και των ίδιων των εκπαιδευτικών, την δυσκολία εφαρμογής στην πράξη ολιστικών εκπαιδευτικών προσεγγίσεων, την ενδυνάμωση και κινητοποίηση των νέων και την τοπικοποίηση και εκδημοκρατισμό της εκπαίδευσης.