Αστική ευθύνη παραχωρησιούχου σήματος και domain name

Τα διακριτικά γνωρίσματα, όπως το σήμα και το όνομα χώρου, χαρακτηρίζονται ως περιουσιακά αγαθά, καθώς είναι οικονομικά εκμεταλλεύσιμα. Βασικός και ιδιαίτερα διαδεδομένος τρόπος εκμετάλλευσής τους είναι η σύμβαση με την οποία παραχωρείται η χρήση τους από τον δικαιούχο σε τρίτο (παραχωρησιούχο) με ορισμένο οικονομικό αντάλλαγμα. Μέχρι τη θέση σε ισχύ του νόμου 4072/2012, στην ελληνική έννομη τάξη, η παραχώρηση της χρήσης του σήματος ρυθμιζόταν από την εκάστοτε περί σημάτων νομοθεσία (π.χ. νόμος 3205/1955, νόμος 2239/1994), η οποία προσέφερε δύο βασικές επιλογές, την άδεια παράλληλης κατάθεσης σήματος και την άδεια χρήσης σήματος, η πρώτη εκ των οποίων καταργήθηκε από τον ισχύοντα ν. 4072/2012. Όσον αφορά στην άδεια χρήσης ονόματος χώρου, με τις όποιες ιδιαιτερότητες διακρίνουν την εν λόγω σύμβαση και στο βαθμό που το όνομα χώρου έχει αποκτήσει χαρακτήρα απλού διακριτικού γνωρίσματος, εφαρμόζονται αναλογικά οι περί σημάτων διατάξεις. Κατά τη διάρκεια της άδειας χρήσης μπορεί να ανακύψουν ζητήματα που καθιστούν την εξέλιξή της μη ομαλή. Τα εν λόγω ζητήματα μπορεί να αφορούν παραβιάσεις της σύμβασης από κάθε έναν εκ των συμβαλλομένων σχετικά με διάφορες πτυχές, όπως π.χ. η διάρκεια της σύμβασης και η έκταση των παρεχόμενων εξουσιών. Οι εν λόγω παραβιάσεις αποτελούν το νόμιμο λόγο για τη γένεση αστικής ευθύνης του μέρους που παραβιάζει τη σύμβαση. Στην παρούσα εργασία εξετάζεται η αστική ευθύνη του παραχωρησιούχου χρήσης σήματος ή ονόματος χώρου. Αστική ευθύνη του παραχωρησιούχου σήματος γεννάται ιδίως σχετικά με τη διάρκεια της άδειας, τη μορφή και το είδος των εμπορευμάτων για τα οποία μπορεί να χρησιμοποιεί το σήμα, τη γεωγραφική περιοχή εντός της οποίας επιτρέπεται η εν λόγω χρήση, καθώς και τις ποιοτικές προδιαγραφές που ενδεχομένως έχει θέσει ο σηματούχος. Η ευθύνη του παραχωρησιούχου για τους ανωτέρω λόγους προβλέπεται ρητά στο άρθρο 132 παράγραφος 2 του νόμου 4072/2012. Η παραβίαση των ανωτέρω συμβατικών υποχρεώσεων γεννά ενδοσυμβατική ευθύνη, για την οποία εφαρμόζονται οι γενικές διατάξεις του αστικού κώδικα, ενώ επίσης εφαρμόζονται αναλογικά οι διατάξεις για τη μίσθωση προσοδοφόρου. Επιπλέον, είναι αρκετά συνηθισμένο να προστίθενται ρήτρες στη σύμβαση, οι οποίες ελέγχονται για τη νομιμότητά τους, ιδίως για την περίπτωση που τίθενται καταχρηστικά. Οι συγκεκριμένες ρήτρες δύνανται να ενεργούν τόσο κατά το συμβατικό όσο και κατά το μετασυμβατικό στάδιο, ανάλογα με τη συμφωνία των μερών. Ωστόσο, είναι ιδιαίτερα σύνηθες η ευθύνη του παραχωρησιούχου να γεννάται και εξωσυμβατικά, κυρίως ως αδικοπρακτική ευθύνη, λόγω της προσβολής του απόλυτου δικαιώματος στο σήμα, ενώ επίσης νόμιμο λόγο ευθύνης δύναται να θεμελιώσει και η παραβίαση της νομοθεσίας περί αθέμιτου ανταγωνισμού. Η προστασία του σηματούχου συνίσταται στην αξίωση για άρση και παράλειψη της προσβολής του απόλυτου δικαιώματός του, καθώς και στην αξίωση για αποζημίωση. Επιπλέον, δύναται να ζητήσει τη δημοσίευση της καταδικαστικής απόφασης στα ΜΜΕ ή στο διαδίκτυο, ενώ, σε συνδυασμό με την αξίωση για άρση της προσβολής, μπορεί να ζητήσει την απόσυρση των εμπορευμάτων του παραχωρησιούχου από το εμπόριο, την αφαίρεση του σήματος από τα εμπορεύματα ή ακόμη και την καταστροφή τους.