Η Ανάλυση Λανθανόντων Προφίλ για δεδομένα από δειγματοληπτικές έρευνες

Η παρούσα εργασία ασχολείται με μια μέθοδο ανάλυσης δεδομένων, την Ανάλυση Λανθανόντων Προφίλ (Latent Profile Analysis – LPA). Η μέθοδος αυτή αποτελεί ένα ισχυρό εργαλείο για την ομαδοποίηση δεδομένων από δειγματοληπτικές έρευνες και αφορά σε αναλύσεις δεδομένων πολλών μεταβλητών, των οποίων οι απαντήσεις κατηγοριοποιούνται. Τα άτομα που συμμετέχουν στην έρευνα κατανέμονται σε ομάδες ανάλογα με το συνδυασμό των απαντήσεών τους σε όλες τις μεταβλητές. Αυτές οι ομάδες αποτελούν τα προφίλ της λανθάνουσας μεταβλητής. Για κάθε προφίλ υπολογίζονται η μέση τιμή και η διακύμανση όλων των μεταβλητών σε αυτό, ενώ υπολογίζεται και το ποσοστό του πληθυσμού που ανήκει σε κάθε προφίλ. Η Ανάλυση Λανθανόντων Προφίλ βοηθάει αναλυτές από διάφορους επιστημονικούς κλάδους να εντοπίζουν διάφορους συνδυασμούς των μεταβλητών που δημιουργούνται μέσα στον πληθυσμό, αλλά και να εντοπίζουν τα κοινά χαρακτηριστικά των ατόμων που ανήκουν σε κάθε προφίλ. Στο πρώτο μέρος της εργασίας γίνεται μια θεωρητική προσέγγιση της Ανάλυσης Λανθανόντων Προφίλ, ενώ στη συνέχεια παρουσιάζεται μια πρακτική εφαρμογή της με τη χρήση της στατιστικής γλώσσας προγραμματισμού R και συγκεκριμένα με τη χρήση του προγράμματος RStudio και του υπολογιστικού πακέτου tidyLPA. Τα δεδομένα στα οποία θα εφαρμοστεί η Ανάλυση Λανθανόντων Προφίλ προέρχονται από μια από μια έρευνα που έγινε σε 17 σχολεία του Νομού Αττικής το σχολικό έτος 2015-2016, στην οποία 484 παιδιά της Ε΄ Δημοτικού (69 παιδιά), της ΣΤ΄ Δημοτικού (74 παιδιά), της Α΄ Γυμνασίου (307 παιδιά) και της Β΄ Γυμνασίου (34 παιδιά) απάντησαν στο Ερωτηματολόγιο Δυνατοτήτων και Δυσκολιών (SDQ) για τις ηλικίες 4 – 17. Οι μεταβλητές πάνω στις οποίες θα εφαρμοστεί η Ανάλυση Λανθανόντων Προφίλ είναι τα σκορ στις πέντε κλίμακες του SDQ. Τα προφίλ που δημιουργήθηκαν από την εφαρμογή της μεθόδου αντιστοιχούν σε διαφορετικό συνδυασμό σκορ για κάθε κλίμακα του SDQ και ομαδοποιούν τα παιδιά βάσει του επιπέδου των προβλημάτων στα οποία αντιστοιχούν οι κλίμακες 1 έως 4, καθώς και το επίπεδο της κοινωνικής τους συμπεριφοράς (κλίμακα 5). Μετά τη δημιουργία των προφίλ, επιχειρήθηκε να συσχετιστεί ο πληθυσμός κάθε προφίλ με το φύλο και τη σχολική τάξη των παιδιών. Στο τελευταίο κεφάλαιο της εργασίας παρουσιάζονται κάποιες άλλος περιπτώσεις εφαρμογής της Ανάλυσης Λανθανόντων Προφίλ σε διάφορους επιστημονικούς τομείς.