Το θεσμικό πλαίσιο της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αειφόρο ανάπτυξη των δασικών οικοσυστημάτων και η εφαρμογή της στην Ελλάδα

Τα δασικά οικοσυστήματα καλύπτουν το ένα τρίτο του πλανήτη μας και αποτελούν εδώ και αιώνες τον μεγαλύτερο δωρητή για τον άνθρωπο παρέχοντας απλόχερα τους πολύτιμους φυσικούς τους πόρους. Τα δάση είναι κορυφαίας σημασίας χερσαία οικοσυστήματα τα οποία συμβάλλουν στην οικολογική ισορροπία ενισχύοντας τη βιοποικιλότητα, βελτιώνονταςτην ποιότητα του εδάφους, του νερού και του υδροφόρου ορίζοντα, εμπλουτίζοντας την ατμόσφαιρα με οξυγόνο και φιλτράροντας τις ρυπογόνες ουσίες. Επιπλέον με τις πολύπλοκες οικοσυστημικές τους λειτουργίες μετριάζουν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής ενώ παράλληλα με τις ήπιες αναπτυξιακές δράσεις που αναπτύσσονται σε αυτά όπως ο τουρισμός και η αναψυχή συμβάλλουν στην οικονομία των τοπικών κοινωνιών και βελτιώνουν την ποιότητα ζωής. Σχεδόν 900 εκατομμύρια άνθρωποι ασχολούνται με την εκμετάλλευση αυτών των φυσικών πόρων τόσο στις ανεπτυγμένες όσο και στις αναπτυσσόμενες χώρες κατορθώνοντας έτσι να ενισχύσουν τις τοπικές και κατ΄ επέκταση τις εθνικές και περιφερειακές οικονομίες.Σήμερα όμως τα δασικά οικοσυστήματα απειλούνται κυρίως από την υπερεκμετάλλευση των φυσικών τους πόρων με σκοπό την οικονομική μεγέθυνση του ανθρώπου αλλά και από την επίδραση της κλιματικής αλλαγής. Τα έντονα φαινόμενα του πλανήτη όπως οι πλημμύρες, η ξηρασία, η συνεχιζόμενη απώλεια της βιοποικιλότητας αλλά και η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη δημιουργούν τις προϋποθέσεις υποβάθμισης των δασικών οικοσυστημάτων που σε συνδυασμό με την αποψίλωση και τις έντονες πυρκαγιές συρρικνώνονται ολοένα και περισσότερο. Η ανθρωπογενής επίδραση γίνεται ολοένα και περισσότερο εντατική και η ικανότητα προσαρμογής των δασών μειώνεται δραστικά επηρεάζοντας άμεσα την οικολογική ισορροπία.Η Διεθνής κοινωνία έχει πλέον ευαισθητοποιηθεί και αναγνωρίζει την αξία τους ως ένα μέγιστο φυσικό αγαθό. Η διαχείρισή τους με σκοπό την επίτευξη μιας Βιώσιμης Ανάπτυξης και των στόχων της Ατζέντα 2030 αποτελεί πλέον πρωταρχικό ρόλο στη διαμόρφωση των εθνικών πολιτικών. Απουσία μιας ολοκληρωμένης και αειφόρου διεθνούς διακυβέρνησης η άσκηση της διαχείρισης των δασικών οικοσυστημάτων υπόκειται στη πολιτική βούληση των εθνικών διοικήσεων.Τόσο η ΕΕ όσο και η Ελλάδα συνειδητοποιώντας τη σημαντικότητα της δασικής προστασίας και της ανάγκης διαμόρφωσης μιας αειφόρου διαχείρισης έχουν διαμορφώσει το απαραίτητο νομοθετικό πλαίσιο για την προστασία τους. Δεδομένου ότι η ιδρυτική συνθήκη της ΕΕ δεν προβλέπει μια Κοινή Δασική Πολιτική, ο θεσμικός νομοθέτης προσπάθησε να ενισχύσει την δασική προστασία μέσα από μια σειρά κοινών πολιτικών όπως η Κοινή Περιβαλλοντική Πολιτική, η Κοινή Αγροτική Πολιτική, η Κοινή Εμπορική Πολιτική κ.ά. Ως οικοσυστήματα υψηλής οικολογικής αξίας μεγάλο μέρος τους εντάθηκε στο δίκτυοπροστασίας NATURA 2000 ενώ μέσα από τις υπόλοιπες πολιτικές ενισχύθηκε η προστασία τους από της υπερεκμετάλλευση και την αποψίλωσή τους, και ενισχύθηκαν δράσεις βιώσιμης εκμετάλλευσης με γνώμονα την ενίσχυση των τοπικών κοινωνιών. Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας και της κοινής ευθύνης η αρμοδιότητα των μορφών αειφόρου διαχείρισης και ενσωμάτωσης της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την προστασία των δασικών οικοσυστημάτων έγκειται στα κράτη μέλη.Σε εθνικό επίπεδο η αειφόρος διαχείριση βασισμένη στο Δασικό Κώδικα ΝΔ 86/1969 και στο Νόμο 998/78 ελέγχεται από τη Δ/νση Δασών του ΥΠΕΝ και τα τοπικά Δασαρχεία τα οποία επιτηρούν και ελέγχουν την κατάσταση των δασικών οικοσυστημάτων στην ελληνική επικράτεια και συντάσσουν και εκτελούν μελέτες για τη αειφόρο διαχείρισή τους.