Η ποινική προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος μέσω του ενωσιακού δικαίου

Η παρούσα Διπλωματική θέτει ως αντικείμενο της ερευνάς της, την ποινική προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος μέσω του ενωσιακού δικαίου. Η περιβαλλοντική προστασία αποτελεί τη μεγαλύτερη ίσως πρόκληση της εποχής μας. Ως απότοκο της τεχνολογικής και βιομηχανικής εξέλιξης, οι προσβολές σε βάρος του περιβάλλοντος ολοένα εντείνονται, σε σημείο που πέραν της χλωρίδας και πανίδας να απειλείται σοβαρά η ίδια η ανθρώπινη ζωή και υγεία. Ιδιαίτερα σημαντική κρίνεται η εγκληματικότητα που εκδηλώνεται σε βάρος του θαλάσσιου περιβάλλοντος, όχι μόνο λόγω της καθοριστικής του σημασίας για την ισορροπία του παγκόσμιου οικοσυστήματος, αλλά και επειδή το μεγαλύτερο μερίδιο της θαλάσσιας ρύπανσης οφείλεται στη δράση νομικών προσώπων, με σημαντικότερους ρυπαίνοντες τις μεγάλες πολυεθνικές πετρελαϊκές και ναυτιλιακές εταιρείες. Λόγω της σοβαρότητας της ανωτέρω εγκληματικότητας, αλλά και της διασυνοριακής διάστασης της, καθοριστική κρίνεται η παρέμβαση του ενωσιακού νομοθέτη, καθώς αυτή δεν δύναται να αντιμετωπισθεί αποτελεσματικά μόνο από τα κράτη-μέλη. Ερευνητικός στόχος της παρούσας είναι η συγκριτική παρουσίαση των σημαντικότερων ενωσιακών νομοθετημάτων στον τομέα της ποινικής προστασίας του θαλασσίου περιβάλλοντος, με την παράλληλη αξιολόγηση της εφαρμογής τους τόσο σε ενωσιακό, όσο και σε εθνικό επίπεδο μέσω των αντίστοιχων νόμων ενσωμάτωσης των περιβαλλοντικών Οδηγιών. Για το λόγο αυτό, οι διατάξεις των σχετικών Οδηγιών (2005/35/ΕΚ, 2008/99/ΕΚ) αξιολογούνται σε αντιδιαστολή με τους ελληνικούς εφαρμοστικούς νόμους (Ν. 4037/2012, Ν. 4042/2012), λαμβάνοντας υπόψη τόσο τις θεμελιώδεις διακαιικές αρχές της Ένωσης, όπως καθορίζονται βάσει των Συνθηκών της και διαμορφώθηκαν νομολογιακά. Τέλος, η μελέτη δεν περιορίζεται μόνο στο ισχύον νομοθετικό πλαίσιο αλλά επεκτείνεται και στην αξιολόγηση των νέων νομοθετικών πρωτοβουλιών την ένωσης, επιχειρώντας να προσεγγίσει τις διατάξεις της υπό πρόταση Οδηγίας για την προστασία του περιβάλλοντος μέσω του ποινικού δικαίου και την αντικατάσταση της οδηγίας 2008/99/ΕΚ (δεδομένου πως τη στιγμή της συγγραφής της δεν υπάρχει δημοσιευμένη επίσημη απόδοσή της στην ελληνική). Στο εφαρμοστικό της πεδίο εντάσσονται και οι παράνομες δραστηριότητες σε βάρος του θαλασσίου περιβάλλοντος, που ρυθμίζονται κατά τις διατάξεις της Οδηγίας 2005/35/ΕΚ (όπως τροποποιήθηκε από την 2009/123/ΕΚ). Έτσι αποσκοπεί να συνεισφέρει σημαντικά στους στόχους της, με την κοινολόγησή της στην επιστημονική κοινότητα, δεδομένων μάλιστα και των ελάχιστων και αποσπασματικών σχετικών αναφορών στην βιβλιογραφία. Επισημαίνεται πως τη στιγμή της συγγραφής της παρούσας, η σχετική νομοθετική διαδικασία βρίσκεται στο πρώιμο στάδιο της πρώτης ανάγνωσης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο (συζητήσεις εντός Συμβουλίου και στα προπαρασκευαστικά του όργανα).