Η συγκρότηση και ανάπτυξη της Σχολής Ευελπίδων μέχρι την Μικρασιατική Καταστροφή, 1828-1922

Σπανάκης, Αντώνιος Μ.

2023

Το κάθε κράτος προκειμένου να εδραιώσει τη θέση του εντός του άναρχου και α-νταγωνιστικού διεθνούς περιβάλλοντος είναι απαραίτητο να διαθέτει ισχυρό στρα-τό. Την ανάγκη αυτή είχε κατανοήσει εγκαίρως ο πρώτος κυβερνήτης της Ελ-λάδας Ιωάννης Καποδίστριας, στις προτεραιότητες του οποίου ήταν η δημιουργία ενός εκπαιδευτικού ιδρύματος το οποίο θα παρείχε στο νεοσύστατο κράτος αξιωματικούς που θα ηγούνταν του ελληνικού στρατεύματος. Ταυτόχρονα, οι αξιωματικοί λόγω των τεχνικών γνώσεων που είχαν αποκτήσει, θα αξιοποιούνταν και για την ανοικοδόμηση του ελληνικού κράτους. Για την κάλυψη αυτών των βασικών αναγκών του νεοσύστατου ελληνικού κράτους ιδρύθηκε η Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων το 1828. Κατά την ιστορική διαδρομή από το 1828 έως το 1922,η Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων εκπαίδευσε αξιωματικούς που με τις τεχνικές τους γνώσεις βοήθησαν στη δημιουργία του νεοσύστατου ελληνικού κράτους. Τα τεχνικά έργα που σχεδιάστηκαν και κατασκευάστηκαν υπό την επίβλεψη αυτών των αξιωματικών – γέφυρες, σχέδια πόλεων, νοσοκομεία, στρατιωτικές εγκαταστάσεις κ.α. – αποτέ-λεσαν πρωτοποριακά έργα για την εποχή τους. Είναι αξιοσημείωτο ότι, πολλά από αυτά τα έργα ακόμη και σήμερα είναι πλήρως λειτουργικά και χρησιμοποιού-νται είτε για το σκοπό που είχαν κατασκευαστεί αρχικά, είτε έχοντας αλλάξει χρή-ση προκειμένου να ικανοποιήσουν σύγχρονες ανάγκες. Εκτός όμως από τη συνδρομή τους στη δημιουργία των υποδομών του νεοσύστατου ελληνικού κράτους, η κύρια αποστολή των προερχόμενων από τη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων ήταν η στελέχωση τους στρατεύματός με ηγήτο-ρες. Οι αξιωματικοί αυτοί, υπηρετώντας στο στράτευμα ενός νεοσύστατου κρά-τους, υπηρέτησαν το αλυτρωτικό όραμα του κράτους, τη Μεγάλη Ιδέα. Το αλυτρωτικό αυτό όραμα, στόχευε στην εδραίωση και τη μεγιστοποίηση του ελληνικού κράτους εντός του διεθνούς συστήματος της εποχής. Στο πλαίσιο αυτό, οι προερχόμενοι από τη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων αξιωματικοί, διαδραμάτισαν άλλοτε θετικό και άλλοτε αρνητικό ρόλο στα όσα ιστορικά γεγονότα δημιούργησαν τη σύγχρονη Ελλάδα. Ήταν οι θετικοί πρωταγωνιστές στα πολεμικά γεγονότα της Κρητικής επανάστασης, του Ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897, του Μακεδονικού αγώνα αλλά και του Κινήματος στο Γουδί που υπήρξε ορόσημο για την ελληνική ιστο-ρία. Ακολούθησαν οι Βαλκανικοί πόλεμοι και μετά μετατρέπονται σε αρνητικούς πρωταγωνιστές του Εθνικού Διχασμού, που οδήγησε στη Μικρασιατική Κατα-στροφή και στην οριοθέτηση των ελληνικών συνόρων - σχεδόν - στη μορφή που γνωρίζουμε σήμερα. Σε κάθε ιστορική στιγμή όμως, τόσο οι μαθητές της Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων όσο και ο απόφοιτοι της, υπηρέτησαν τη στρατιωτική στρατηγική της Ελλάδας, όπως αυτή εκφράζονταν από την εκάστοτε πολιτική και πολιτειακή ελίτ της. Για να κατανοήσουμε όμως πως εκπαιδεύτηκαν και πως γαλουχήθηκαν αυτοί οι αξιωματικοί είναι απαραίτητο να παρακολουθήσουμε την εξέλιξη του παραγωγικού σχολείου στο οποίο φοίτησαν. Δηλαδή πρέπει να παρακολουθή-σουμε την εξέλιξη της Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων από την αρχική της συγκρότηση το 1828 στο Ναύπλιο, έως και τη λειτουργία της στην Αθήνα το 1922. Στην παρούσα μελέτη διαπιστώνουμε τις προσδοκίες που είχε ο Καποδίστριας όταν προχώρησε στη δημιουργία της Σχολής. Το πώς επηρέασαν την ανάπτυξη της, τόσο οι πολιτικές και πολιτειακές, όσο και οι κοινωνικές αλλαγές που συντε-λέστηκαν στην Ελλάδα τη χρονική περίοδο από το 1828 έως το 1922. Την επή-ρεια που είχαν οι εκάστοτε Οργανισμοί λειτουργίας της στην εκπαιδευτική διαδι-κασία των ευελπίδων. Επίσης, επισημαίνεται ο ρόλος που διαδραμάτιζαν οι διοικητές της που άλλοτε προωθούσαν ή αντίθετα, δημιουργούσαν προσχώματα στην ανάπτυ-ξη της. Τέλος, προσπάθεια έγινε και στο να φωτιστούν και οι μελανές σελίδες του στρατιωτικού αυτού σχολείου, που εκφράστηκαν με την ένοπλη εξέγερση των ευ-ελπίδων. Συνοψίζοντας, το παρόν πόνημα φιλοδοξεί να περιγράψει την ιστορική διαδρομή της Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων από την ίδρυση της το 1828, έως τη Μικρασιατική Καταστροφή το 1922 και το ρόλο που διαδραμάτισαν οι απόφοιτοι της στη δημιουργία του σύγχρονου ελληνικού κράτους μέσα από στη συνδρομή τους στην εδραίωση του ελληνικού κράτους αλλά και τη στρατιωτική στρατηγική που υπηρέτησαν. Το αποτέλεσμα της προσπάθειας κρίνεται από τους αναγνώστες

Download PDF

View in repository

Browse all collections