Ευθανασία: συνάντηση με τον "καλό" θάνατο

Η παρούσα εργασία αναφέρεται σε ένα από τα πιο πολυσυζητημένα θέματα του τέλους της ζωής, αυτό της ευθανασίας.Επιχειρείται μια «οριζόντια» παρουσίαση του αμφιλεγόμενου, σε παγκόσμιο επίπεδο,ζητήματος της ευθανασίαςμε τους αναδυόμενους βασικούς νομικούς, φιλοσοφικούς, ηθικούς και κοινωνικούς προβληματισμούς που αυτό προκαλεί. Στο Κεφάλαιο 1ο εννοιολογείται η ευθανασία και η διαδρομή της ιστορικά έως το σήμερα. Η ευθανασία, κατά τη σύγχρονή της έννοια, αφορά αποφάσεις που αποσκοπούν στην ηθελημένη διακοπή της ζωής ενός ανθρώπου και προϋποθέτει και την συνδρομή δεύτερου (άλλου από τον ενδιαφερόμενο) εμπλεκόμενου προσώπου. Εκφράζονται επίσης οι σύγχρονοι προβληματισμοί που προκύπτουν και δίνεται μια εικόνα της δικαιϊκής της αντιμετώπισης συγκριτικά σε διάφορες χώρες. Στο Κεφάλαιο 2οπεριγράφονται οι διακρίσεις της ευθανασίας σε ενεργητική και παθητική, λαμβάνοντας ως κριτήριο τον τρόπο διενέργειάς της επιπρόσθετα σε εκούσια, μη εκούσια και ακούσια, με πρόσθετο γνώμονα το στοιχείο της συναίνεσης του προσώπου ενώ αποτυπώνονται και οι προβληματισμοί στις συχνές περιπτώσεις της εικαζόμενης συναίνεσης ή των προγενέστερων οδηγιών. Στο Κεφάλαιο 3οο γίνεται λόγος για περιπτώσεις που συναντώνται στην ιατρική πραγματικότητα καθημερινά και εμφανίζονται στο ευρύτερο πεδίο της ευθανασίας, όπως η γνήσια ευθανασία, η αποσύνδεση του ασθενή από μηχάνημα υποστήριξης, το τέλος της ζωής νεογνών και κυρίως η ιατρικά υποβοηθούμενη αυτοκτονία. Στο Κεφάλαιο 4ο αποτυπώνεται η αντιμετώπιση της ελληνικής έννομης τάξης απέναντι στην ευθανασία. Με δεδομένο ότι στη χώρα μας, προς το παρόν, δεν υπάρχει νόμος που να ρυθμίζει ζητήματα ευθανασίας, αντίθετα θεωρείται μη νόμιμη, προσεγγίζεται το ερώτημα, αν από το κατοχυρωμένο δικαίωμα στη ζωή συνάγεται και αντίστοιχο δικαίωμα στη διακοπή της ζωής και καταγράφονται σχετικές αναφορές στον Ποινικό Κώδικα και στον Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας. Στο Κεφάλαιο 5ο δεδομένου ότι η ευθανασία αποτελεί ένα ζήτημα κατεξοχήν ηθικό που απασχολεί την Βιοηθική, παρουσιάζονται τα βασικά επιχειρήματα υπέρ και κατά αυτής. Η αξιοπρέπεια του ατόμου, η αυτονομία του, το δικαίωμα του ατόμου να αντιμετωπίζεται ως σκοπός και όχι ως μέσον και από την αντίθετη πλευρά η ζωή ως το υπέρτατο αγαθό, το επιχείρημα της δυνητικής επικινδυνότητας (ολισθηρής πλαγιάς), η δράση του γιατρού που αποβλέπει στο μέγιστο δυνατό όφελος του ασθενή. Στο τελευταίο Κεφάλαιο 6ο καταγράφονται περιπτώσεις και σημαντικά νομολογιακά περιστατικά τόσο από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) όσο και από εθνικά Δικαστήρια εντός Ε.Ε., ΗΠΑ και Καναδά για περιπτώσεις ευθανασίας και ιατρικά υποβοηθούμενης αυτοκτονίας που απασχόλησαν έντονα την κοινή γνώμη και ανακίνησαν προβληματισμούς και αντιπαραθέσεις. Καταλήγοντας (επίλογος) αποτυπώνονται συμπεράσματα και προσωπικές εκτιμήσεις. Σε κάθε περίπτωση, η θεσμοθέτηση της ευθανασίας αποτελεί ένα δύσκολο και τολμηρό εγχείρημα που χρήζει ειδικής και προσεκτικής μελέτης. Επιβάλλεται η πρόβλεψη ασφαλιστικών δικλείδων και σαφών προϋποθέσεων, μετά από adhoc στάθμιση των συμφερόντων του κάθε αρρώστου, με σκοπό τελικά την προστασία της ανθρώπινης αξίας του.