Ο μουσικός και ηχητικός γραμματισμός στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση

Ο γραμματισμός τα τελευταία χρόνια μελετάται όλο και πιο πολύ στη Ελλάδα. Έχοντας αποκτήσει νέο περιεχόμενο δεν σημαίνει πλέον την δεξιότητα «γραφής και ανάγνωσης» την οποία όποιος δεν έχει είναι «αναλφάβητος». Σημαίνει όλες εκείνες τις δεξιότητες που καθιστούν κάποιον ικανό να κινηθεί σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από κάποιον ιδιαίτερο γραμματισμό. Στην διατριβή μας μελετούμε το μουσικό γραμματισμό. Ωστόσο, οι εξελίξεις τους εικοστού αιώνα στη μουσική και τον ήχο οι οποίες έχουν επηρεάσει την Εκπαίδευση μας επιτρέπουν όλο και πιο πολύ να αναφερόμαστε και σε έναν «ηχητικό γραμματισμό», τον οποίο μελετάμε επίσης. Εφαρμόζουμε «έρευνα δράσης» (action research) στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, βάση της οποίας σχεδιάζουμε, δραστηριοποιούμαστε, παρατηρούμε και αναστοχαζόμαστε προκειμένου να προχωρήσουμε στον επόμενο σχεδιασμό μας στην τάξη, σε μια διαδικασία αυτοβελτίωσης, μετασχηματισμού και αλλαγής στην Εκπαίδευση. Καθώς η έρευνα οδηγεί στη δημιουργία μαθητικής ορχήστρας, μια νέα προσέγγιση του γραμματισμού που εστιάζει στη μεθοδολογία του πεδίου (disciplinary literacy) συνεισφέρει στη θεωρητική προσέγγιση της δραστηριοποίησής μας στην τάξη. Τα μουσικά όργανα έρχονται στο προσκήνιο και ένα ακόμη θεωρητικό σχήμα που μελετά την «ιδιότητα του μουσικού οργάνου» (instrumentality) θα συμβάλει στην κατανόηση της έννοιας του «μουσικού οργάνου». Στη μελέτη των ευρημάτων μας συνεισφέρει ή έννοια του «οργανολογικού γραμματισμού» (instrument literacy) που συμβάλλει στην κατανόηση μάλλον ανεξερεύνητων προεκτάσεων από την χρήση των μουσικών οργάνων στην εκπαίδευση. Η έρευνα δράσης έχει πραγματοποιηθεί σε δημοτικά σχολεία, σε πέντε σχολικές χρονιές όπου ο ερευνητής ήταν και ο διδάσκων. Τα ευρήματα συνοψίζονται στα θέματα: «οι νότες και η θέση τους στη διδασκαλία», «ο ρόλος του χορδίσματος στου μουσικό όργανο», «τα συστήματα σημειογραφίας στην εκπαίδευση», «τα σωματικά κρουστά στο σχολείο», «τα εποπτικά ‘αναπαραστατικά όργανα’», «τα τετράδια και το εποπτικό υλικό», «η διδασκαλία με ‘ένα όργανο για κάθε μαθητή’» και «η σχολική ντραμς». Τα αποτελέσματα παρουσιάζονται με τρόπο ώστε να είναι όσο το δυνατόν χρήσιμα στον ενδιαφερόμενο εκπαιδευτικό, τον ερευνητή της εκπαίδευσης και κάθε άλλο ενδιαφερόμενο.