Η ενεργειακή ασφάλεια στην Ευρώπη και οι γεωπολιτικές εξελίξεις στην περιοχή της Μεσογείου

Η ανακάλυψη σημαντικών ποσοτήτων κοιτασμάτων αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο αλλά και ευρύτερα στην θαλάσσια περιοχή της Μεσογείου γύρω από την Κύπρο αλλά και τις αραβικές χώρες και οι εξελίξεις που ακολούθησαν την Αραβική Άνοιξη, έχουν κεντρίσει το ενδιαφέρον των χωρών της Ευρώπης ούτως ώστε να προσπαθήσουν να εξασφαλίσουν τα αποθέματα αυτά με σκοπό την ενεργειακή τους «ασφάλεια». \r\nΠαίρνοντας ως δεδομένο το ενεργειακό κυνήγι από ευρωπαϊκής πλευράς, θα εξεταστούν και άλλα συμφέροντα που γεννώνται ως προς τις χώρες αυτές. Δε θα πρέπει να περνά απαρατήρητο το γεγονός ότι Ευρωπαϊκές χώρες γειτνιάζουν με χώρες της Ανατολικής Μεσογείου, όπως η Συρία, η οποία είναι μία χώρα με τεράστια ποσά ενεργειακών αποθεμάτων αλλά και τρομερής αστάθειας (κοινωνικοπολιτικά ζητήματα που έχουν οδηγήσει σε εμφυλίους), και δε θα πρέπει να ξεχνάμε ότι ο δυτικός κόσμος βρίσκεται σε μία διαρκή προσπάθεια εξεύρεσης τρόπων και μεθόδων προσαρμογής του δυτικού τρόπου ζωής αλλά και της δυτικής νοοτροπίας στις χώρες αυτές. Αναμφίβολα, αυτή τη στιγμή, η περιοχή δεν πληροί τις προϋποθέσεις για να φιλοξενήσει μεγάλα projects, λόγω της ρευστότητας που επικρατεί. Μολαταύτα, η οικονομική ανέχεια, το χαμηλό βιοτικό επίπεδο και η έλλειψη οικονομικής ανάπτυξης και προοπτικής σε κάποια από τα κράτη της περιοχής ανατροφοδοτούν την υστέρηση και τις εντάσεις. Πνεύμα συνεργασίας και συμπράξεων θα προκύψει, εφόσον υπάρξει η παραδοχή ότι ακόμη και διαφορετικά συμφέροντα μπορούν να συνυπάρξουν, χάριν της σταθερότητας που θεωρείται αναγκαία συνθήκη για την προσέλκυση επενδύσεων, την ανάπτυξη και την ευημερία. Συνεχίζοντας ,το ζήτημα του ασφαλούς ενεργειακού εφοδιασμού της Ε.Ε με φυσικό αέριο ανέρχεται σταδιακά σε όλο και υψηλότερα επίπεδα στην ατζέντα της ευρωπαϊκής πολιτικής. Εκτίνοντας την έρευνα πάνω στο ζήτημα της ενεργειακής ασφάλειας , βλέπουμε πως πέρα από την περιοχή της Μεσογείου, οι κρίσεις Μόσχας-Κιέβου το 2006 και 20091 αντιστοίχως κατέδειξαν με τον πιο προφανή τρόπο ότι ακόμη και αν οι Ευρωπαίοι καταναλωτές και πολιτικοί είναι συνεπείς στις υποχρεώσεις τους, οι χώρες προμηθευτές και διαμετακομιστές μπορούν να φανούν αξιόπιστοι. Η ενεγειακή ασφάλεια αποκτά κρίσιμη σημασία στο σύγχρονο διεθνές σύστημα. Αυτό συμβαίνει επειδή τα κράτη αναπτύσσονται με ταχείς ρυθμούς που απαιτούν συνεχή παροχή ενέργειας σε προσιτό κόστος. Η παροχή της ενέργειας αυτής δε ,όταν δεν μεταφέρεται δια θαλάσσης, μεταφέρεται μέσω αγωγών, οι οποίοι δημιουργούν αυξανόμενες σχέσεις αλληλεξάρτησης. Επίσης, απουσία μιας συνεκτικής και αποτελεσματικής κοινής ευρωπαϊκης ενεργειακής πολιτικής- πέραν από απλές κατευθυντήριες γραμμές που υπάρχουν τώρα-οδηγεί τα ευρωπαϊκά κράτη να αναλαμβάνουν μόνα τους πρωτοβουλίες και να επιδιώκουν ειδικές σχέσεις με κράτη γύρω απο τη Μεσόγειο καθώς και την Ασία, προκειμένου να ικανοποιούν τις εσωτερικές ενεργειακές ανάγκες τους. Θα γίνει εκτενής αναφορά στον όρο ενεργειακή ασφάλεια, αλλά κυρίως στους τρόπους με τους οποίους η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί να την εξασφαλίσει. Ένας από τους βασικούς σκοπούς αυτής της ευρωπαϊκής πολιτικής είναι η καταπολέμηση δημιουργίας μονοπωλίων ή και ολιγοπωλίων ή η ελάττωση της επιρροής των ήδη δημιουργηθέντων επί των ενεργειακών εισαγωγών της Ένωσης (όπως για παράδειγμα συμβαίνει με τη δεσπόζουσα θέση της Ρωσίας επί των ευρωπαϊκών εισαγωγών φυσικού αερίου). Κατά συνέπεια, καθίσταται αδήριτη ανάγκη, η στρατηγικού επιπέδου εξέταση των γεωπολιτικών εξελίξεων ανά τη Μεσόγειο καθώς και στην Ευρώπη λόγω της δεσπόζουσας θέσης της Ρωσίας , ενώ επιβάλλεται η αναζήτηση λύσης για την διασφάλιση της ενέργειας και των ενεργειακών πόρων.