Η σύνδεση ψυχικού τραύματος και επιθετικότητας σε εφήβους χρήστες ουσιών: ποιοτική έρευνα σε επαγγελματίες ψυχικής υγείας

Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι η διερεύνηση του πρώιμου ψυχικού τραύματος και της σύνδεσής του με την εκδήλωση επιθετικής συμπεριφοράς κατά την εφηβεία. Εξετάζεται επίσης η σύνδεση του πρώιμου τραύματος με αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές, καθώς και εάν υπάρχει διαφοροποίηση στην εκδήλωση επιθετικής και αυτοκαταστροφικής συμπεριφοράς με βάση το φύλο (αγόρι – κορίτσι). Υιοθετήθηκαν οι αρχές της έρευνας πεδίου με χρήση ποιοτικών μέσων συλλογής δεδομένων και συμμετείχαν 7 επαγγελματίες ψυχικής υγείας που εργάζονται στην Μονάδα Εφήβων - Νέων Αθήνας ‘Ατραπός’ του ΟΚΑΝΑ. Tο εργαλείο που επιλέχθηκε ήταν αυτό της ημιδομημένης συνέντευξης (semi-structured interview) αποτελούμενο από δύο φάσεις και έξι άξονες. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας φαίνεται πως στο ιστορικό εφήβων και νέων που κάνουν χρήση ουσιών εντοπίζεται συχνά πρώιμο ψυχικό τραύμα είτε με τη μετρήσιμη όψη του τραύματος είτε επειδή η έκθεση σε αντίξοη εμπειρία έχει μεταβολιστεί ως τέτοιο. Η εκδήλωση επιθετικής και αυτοκαταστροφικής συμπεριφοράς συνδέονται με το πρώιμο ψυχικό τραύμα καθώς οι έφηβοι καλούνται να διαχειριστούν τα αρνητικά συναισθήματα τα οποία έχουν κατακλύσει τον ψυχισμό τους και η ήβη επιτείνει την ένταση με την οποία εκδηλώνονται. Τα αποτελέσματα της έρευνας επισημαίνουν την τάση των ανήλικων παραβατών να διατηρήσουν ακέραιη την αυτοεικόνα τους παρά την αποκλίνουσα φύση της συμπεριφορά τους. Δεν αναφέρθηκαν ποσοτικές, αλλά ποιοτικές διαφορές στην εκδήλωση επιθετικής συμπεριφοράς στα δύο φύλα (αγόρι - κορίτσι), ενώ σχετικά με την εκδήλωση αυτοκαταστροφικής συμπεριφοράς φαίνεται πως παρατηρείται το ίδιο στα δύο φύλα, αλλά με διαφορετική μορφή. Καταλήγουμε πως το πρώιμο ψυχικό τραύμα συνδέεται με την εκδήλωση επιθετικής συμπεριφοράς τόσο προς τον εαυτό, όσο και προς τους άλλους και οι διαφορές που παρατηρούνται στα δύο φύλα είναι ποιοτικές και όχι ποσοτικές. H εκδήλωση επιθετικής συμπεριφοράς μπορεί να ιδωθεί ως συνέπεια ποικίλων παραγόντων, ωστόσο η διεξοδική μελέτη του φαινομένου θα συμβάλει στην κατανόηση των παραγόντων που συμβάλλουν στην εκδήλωση επιθετικών και παραβατικών συμπεριφορών, στη στοχευμένη παρέμβαση, στη καλύτερη κατανόηση της αποκλίνουσας συμπεριφοράς και στην πρόληψη της χρήσης τοξικών και εξαρτησιογόνων ουσιών.