Ο ρόλος και ορισμός των διευθυντών και υποδιευθυντών των σχολικών μονάδων της μέσης εκπαίδευσης: η αναδιοργάνωση της δημόσιας διοίκησης και το σύστημα εκλογής των προϊσταμένων των οργανικών μονάδων του δημόσιου τομέα.

Στα πλαίσια της διπλωματικής εργασίας εξετάζονται θεσμικές πτυχές της δημόσιας μέσης εκπαίδευσης και της δημόσιας διοίκησης. Η δημόσια εκπαίδευση και η δημόσια διοίκηση αποτελούν δύο βαρυσήμαντους τομείς για την οικονομική και κοινωνική πρόοδο μιας χώρας. Η εκπαίδευση, περιλαμβάνει όλες εκείνες τις δραστηριότητες που έχουν σκοπό την επίδραση με συγκεκριμένο τρόπο στη σκέψη, στο χαρακτήρα και στη σωματική αγωγή του ατόμου. Από τεχνικής πλευράς με την διαδικασία της εκπαίδευσης αποκτώνται συγκεκριμένες γνώσεις, αναπτύσσονται δεξιότητες και ικανότητες και διαμορφώνονται αξίες όπως η ηθική, ειλικρίνεια, η αίσθηση του δικαίου και η υπευθυνότητα. Ως γνωστόν η ιδιαίτερη σημασία της εκπαίδευσης τυγχάνει γενικής αναγνώρισης. Η μεταρρύθμιση της δημόσιας εκπαίδευσης εδώ και πολύ καιρό θεωρείται πρώτη προτεραιότητα. Στο πλαίσιο αυτό κινήθηκε από το 1976 και η μεγάλη μεταρρυθμιστική τομή της καθιέρωσης της δημοτικής γλώσσας ως επίσημης γλώσσας του νεοελληνικού κράτους. Το σχολείο αποτελεί σημαντικό θεσμό και κοινωνικό κύτταρο. Ως σχολική μονάδα ή σχολείο εννοούμε τη βασική μονάδα του εκπαιδευτικού συστήματος, και εδώ ειδικότερα της μέσης εκπαίδευσης, η οποία διέπεται από τους ίδιους σκοπούς, έχει ενιαία διοίκηση και θέτει συγκεκριμένους εκπαιδευτικούς στόχους. Οι σχολικές μονάδες αποτελούν το βασικό μέσο παραγωγής και μετάδοσης της γνώσης. Και οι σχολικές μονάδες της μέσης εκπαίδευσης, Γυμνάσια, Λύκεια, ΕΠΑ.Λ και ΕΠΑ.Σ είναι καλά οργανωμένες για το σκοπό αυτό και τον επιτελούν με εξαιρετικό τρόπο. Η σχολική μονάδα διοικείται από τον διευθυντή και τον υποδιευθυντή της. Ο ρόλος και η αποστολή του διευθυντή είναι πολύ σημαντικός, σύνθετος και ιδιαίτερα δύσκολος στη διοίκηση του πλήθους των μαθητών σε κάθε Γυμνάσιο, Λύκειο, κλ.π. Η έλλειψη επιμόρφωσης του διευθυντή όπως και του υποδιευθυντή του σχολείου στα διοικητικά και συναφή θέματα κάνει τα πράγματα ακόμη πιο δύσκολα. Στην εργασία αυτή προβάλλεται ο πολύ σπουδαίος αυτός ρόλος και τα σημαντικά καθήκοντα των διευθυντών και υποδιευθυντών, το ιδιαίτερο κύρος του διευθυντή και οι αυξημένες αρμοδιότητές του σε όλα τα εκπαιδευτικά, παιδαγωγικά και διοικητικά ζητήματα που αντιμετωπίζονται σε μόνιμη και σταθερή βάση ή ανακύπτουν στην πορεία της καθημερινής λειτουργίας της σχολικής μονάδας. Ο ίδιος έχει την ευθύνη και για την ομαλή και αποδοτική λειτουργία του σχολείου, την εφαρμογή των νόμων, την τήρηση της νομιμότητας και την εμπέδωση της ασφάλειας των ατόμων και την διαφύλαξη των εγκαταστάσεών του. Η σημασία της εκπαίδευσης γίνεται ακόμη μεγαλύτερη όταν αναφερόμαστε σε ποιοτική εκπαίδευση. Ειδικά στη μέση εκπαίδευση που αποτελεί την ραχοκοκαλιά της δημόσιας εκπαίδευσης. Και για ποιοτική και αποτελεσματική μέση εκπαίδευση πρέπει να συντρέχουν και ορισμένοι όροι και προυποθέσεις, όπως π.χ. είναι το καλά καταρτισμένο προσωπικό , η επαρκής χρηματοδότηση και η ικανή και άξια διοίκησή της. Επικεντρώνοντας, εδώ, στον τελευταίο από τους παραπάνω όρους για ποιοτική μεση εκπαίδευση, περί ικανής και άξιας διοίκησης, προφανώς αναφερόμαστε στη στελέχωση των σχολείων της μέσης εκπαίδευσης από ικανούς, άξιους και κατάλληλους διευθυντές. Στην παρούσα εργασία καταγράφονται επίσης επιγραματικά και οι βασικές έννοιες και ορισμοί των όρων διοίκηση και δημόσια διοίκηση. Διοίκηση αποκαλούμε «τη λειτουργική διαδικασία που περιλαμβάνει πέντε ενέργειες: τον προγραμματισμό, την οργάνωση, τη διεύθυνση, το συντονισμό και τον έλεγχο». Η δημόσια διοίκηση συνδέεται με το κράτος, διότι είναι η διοίκηση του Κράτους, των νομικών προσώπων και των οργανισμών. Η δημόσια διοίκηση εξασφαλίζει τη λειτουργία των δημοσίων υπηρεσιών και την παροχή κοινωνικών υπηρεσιών ή αγαθών στους διοικούμενους, όπως η έννομη τάξη, η δημόσια παιδεία κλ.π. Επομένως η δημόσια διοίκηση είναι πολύ σημαντική για την οικονομική ανάπτυξη και πρόοδο. Είναι ολοφάνερη η τεράστια σημασία της σύγχρονης και αποτελεσματικής δημόσιας διοίκησης ως εργαλείο αναπτυξιακό για το κράτος. Ο ρόλος των διοικητικών στελεχών είναι αποφασιστικός για την εύρυθμη, ομαλή και παραγωγική λειτουργία των δημοσίων υπηρεσιών και την εξυπηρέτηση των πολιτών γι’αυτό απαιτείται να έχουν και την κατάλληλη κατάρτιση. Επομένως επιτακτική είναι και η ανάγκη της αναδιοργάνωσης και του εκσυγχρονισμού της δημόσιας διοίκησης για την ανταπόκρισή της στις σημερινές ανάγκες. Το σύστημα διοίκησης των σχολικών μονάδων είναι βαρύνουσας σημασίας. Συνδέεται στενά με το μαθητικό πληθυσμό, τους καθηγητές, τους γονείς και τον κοινωνικό περίγυρο. Άλλο τόσο σημαντικό ζήτημα αποτελεί και η διοίκηση των οργανικών μονάδων και των οργανισμών του δημοσίου που διασφαλίζουν την λειτουργία της κρατικής μηχανής. Ο ρόλος, οι αρμοδιότητες, οι ευθύνες και η προσφορά των διευθυντών των σχολείων στην εκπαίδευση και την κοινωνία και των προϊσταμένων των διοικητικών μονάδων στη διοίκηση και το κράτος θεωρούνται καταλύτες για την περαιτέρω ανάπτυξη και πρόοδο της εκπαίδευσης και της κοινωνίας. Οι άριστοι διευθυντές και υποδιευθυντές όμως των σχολείων της μέσης εκπαίδευσης, όπως και οι άξιοι και κατάλληλοι προϊστάμενοι των διοικητικών μονάδων και υπηρεσιών ή των ανεξάρτητων τμημάτων του δημοσίου μπορούν να προέλθουν μόνο μέσα από αδέκαστες, αξιοκρατικές και διαφανείς κρίσεις και επιλογές στελεχών. Ασφαλώς σπουδαίο ρόλο παίζει και το ίδιο το σύστημα εκλογής και επιλογής των στελεχών που πρέπει να είναι ορθολογικό και αξιοκρατικό. Οι όροι και οι παράμετροι που κατά καιρούς νομοθετούνται για τον ορισμό άξιων διευθυντών σχολείων μέσης εκπαίδευσης και την επιλογή άριστων προϊσταμένων των δημοσίων υπηρεσιών πρέπει να εδράζονται σε στέρεα θεμέλια του αξιακού συστήματος και της κοινωνικής οργάνωσης και λειτουργίας. Η αξιοκρατική εκλογή και ο δίκαιος ορισμός των διευθυντών και των υποδιευθυντών των σχολείων της μέσης εκπαίδευσης και των Γενικών διευθυντών, των διευθυντών και των τμηματαρχών εδώ και δεκαετίες αποτελεί ζήτούμενο. Εξαιτίας απαράδεκτων και ιδιοτελών πολιτικών, κομματικών και συνδικαλιστικών συμφερόντων που παρασκηνιακά ή και ανοικτά, ακόμη και νομοθετικά, παρεμβαίνουν αδικαιολόγητα με αρνητικό τρόπο υπέρ των «ημετέρων» και σε βάρος της νομιμότητας και των θεσμών. Βασικός στόχος της διπλωματικής εργασίας είναι η διερεύνηση και αξιολόγηση του συγκεκριμένου αυτού απαξιωτικού φαινομένου. Και η επεξεργασία προτάσεων για την ριζική αντιμετώπισή του. Είναι πλέον καιρός για την κοινωνία μας να απαλλαγεί τελεσίδικα από αυτή την απαράδεκτη κατάσταση. Γι’ αυτό απαιτείται δέσμευση για δράση όλων των παραγόντων και φορέων, των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των πολιτικών οργανισμών. Για να υπάρξει επιτέλους δημόσια διοίκηση και δημόσια εκπαίδευση σύγχρονη, μεταρρυθμιστική ,αποτελεσματική ανάλογη και συμβατή με τις σύγχρονες ευρωπαϊκές νόρμες και αντάξια των πολιτισμικών καταβολών και των προοδευτικών παραδόσεων.