Τοπικο-κεντρική αναπτυξιακή προσέγγιση στη νέα πολιτική συνοχής 2014-2020: η περίπτωση της Ελλάδας

Οι Ολοκληρωμένες Χωρικές Επενδύσεις (ΟΧΕ) είναι ένα από τα εργαλεία για την εφαρμογή ολοκληρωμένων εδαφικών προσεγγίσεων και περιλαμβάνονται στους κανονισμούς ως προαιρετικό εργαλείο. Το εργαλείο αυτό φαίνεται ότι θα κάνουν χρήση 21 κράτη μέλη και περίπου το 42% των πιστώσεων του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) για τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη βάσει του άρθρου 7 του κανονισμού ΕΤΠΑ θα υλοποιηθεί με τη χρήση αυτού του εργαλείου. Μολονότι είναι ακόμη πολύ νωρίς για να αναλυθεί ο πλήρης αντίκτυπος του εργαλείου, το υψηλό επίπεδο ενδιαφέροντος για τις ΟΧΕ από πολλά κράτη μέλη υποδεικνύει ότι «γεμίζει ένα κενό» και ότι το εργαλείο θεωρείται χρήσιμο για την εφαρμογή των εδαφικών προσεγγίσεων. Την προγραμματική περίοδο 2014-2020 οι εδαφικές προσεγγίσεις έχουν αποκτήσει πρωταρχική σημασία στην πολιτική συνοχής, στο πλαίσιο της στροφής προς πολιτικές που βασίζονται στον τόπο. Η έκθεση Barca του 2009 υποστήριξε ότι τέτοιες πολιτικές παρεμβάσεις είναι ανώτερες από τις χωρικά τυφλές παρεμβάσεις, οι οποίες πολύ συχνά υιοθετούν μια προσέγγιση από την κορυφή προς τη βάση. Στην ουσία, οι τοπικές προσεγγίσεις βασίζονται στην τοπική γνώση, το κεφάλαιο και τον έλεγχο των πόρων, καθώς και σε ένα τοπικά ανεπτυγμένο στρατηγικό πλαίσιο. Η Ελλάδα είναι ένα από τα κράτη μέλη που θα κάνει χρήση του εργαλείου των ΟΧΕ. Σε αυτή την εργασία γίνεται λόγος για τις ΟΧΕ που υποβλήθηκαν στην περιφέρεια της Αττικής. Στόχος αυτής της εργασίας είναι να αποδείξει τις δυνατότητες αλλά και τις αδυναμίες των ΟΧΕ, καθώς και να επισημάνει τη χρησιμότητα τους και την αποτελεσματικότητα τους στην ευρύτερη περιοχή της Αττικής. Στα πλαίσια της εργασίας γίνεται παρουσίαση του Οδηγού Εφαρμογής των ΟΧΕ και πάνω σε αυτόν αλλά και με βάση κριτήρια όπως είναι ο ολοκληρωμένος χαρακτήρας στρατηγικής, η χωρικότητα, η τεκμηρίωση και η ρεαλιστικότητα επιχειρείται η αξιολόγηση των πέντε προτάσεων ΟΧΕ που υποβλήθηκαν στην Αττική στα πλαίσια του Επιχειρησιακού Προγράμματος (ΕΠ) «Αττική 2014-2020». Μέσα από την εργασία καταδεικνύεται ότι οι ΟΧΕ είναι ένα ευέλικτο εργαλείο που παρέχουν έναν ευέλικτο μηχανισμό παράδοσης για εδαφικές προσεγγίσεις, το οποίο όταν αντιμετωπίζεται ολοκληρωτικά και με επίκεντρο τον τόπο μπορεί να συμβάλει στην βιώσιμη ανάπτυξη του εκάστοτε τόπου μέσω της ορθής και αποτελεσματικής μόχλευσης των πόρων του.