Από τον Ηγεμόνα στον Υπεράνθρωπο: η ανάδειξη του πολιτικού στοχασμού και της παρερμηνείας μέσα από τα κορυφαία έργα του Niccolò Machiavelli και του Friedrich Nietzsche

Δυο ανατρεπτικοί και αμφιλεγόμενοι στοχαστές με διαφορετική παρουσία στο χρόνο κατάφεραν και επηρέασαν με το έργο τους την πολιτική θεωρία, τη δυτική επιστήμη και πολιτική. Ο αναγεννησιακός Νικολό Μακιαβέλι με το κορυφαίο έργο του Ηγεμόνας, άφησε ουσιαστικά ως κληρονομιά, ένα πρακτικό και επαναστατικό εγχειρίδιο, τόσο των επίδοξων Ηγεμόνων αλλά και του ίδιου του λαού. Γραμμένο σε μια περίοδο μετάβασης, σε μια κατακερματισμένη Ιταλία, επικαλείται σημαντικούς Ηγεμόνες του παρελθόντος αποτυπώνοντας με ρεαλισμό την πραγματική τους συμπεριφορά. Ο στόχος του Μακιαβέλι ήταν πατριωτικός· η απελευθέρωση και η ενοποίηση της Ιταλίας από έναν Ηγεμόνα πολιτικά ενάρετο, ένοπλο και προετοιμασμένο στη ανεξέλεγκτη μοίρα. Με το ρεαλιστικό του έργο καθίσταται ο θεωρητικός εκφραστής της έννοιας του Κράτους και της εξουσίας, εισάγοντας την πολιτική σε μια τεχνική της διακυβέρνησης, σε μια νέα επιστήμη απαλλαγμένη από κάθε ηθική. Τρεις αιώνες περίπου μετά, ο Νίτσε θα αποτιμήσει θετικά την απαξίωση του Μακιαβέλι για την Ηθική και τη Θρησκεία, θαυμάζοντας ωστόσο το ρεαλισμό και τη δεξιοτεχνία της γραφής του. Μέσα από τη μάσκα του ώριμου Ζαρατούστρα, θα σημάνει την έλευση του Υπερανθρώπου για να κάνει το δικό του πόλεμο ενάντια στις σύγχρονες αξίες, στη Θρησκεία, στην Ηθική και στο Κράτος που υποτάσσουν τον άνθρωπο και δεν τον αφήνουν να χαρεί τη ζωή του διονυσιακά. Ο άνθρωπος οφείλει να κάνει αγώνα, έχοντας θέληση για δύναμη, θέληση για απελευθέρωση, υπερβαίνοντας το μηδενισμό και τον εαυτό του προκειμένου να γίνει Υπεράνθρωπος. Ο νιτσεϊσμός στην Ελλάδα και στη Γερμανία προσλήφθηκε με διαφορετικό τρόπο, ως παρερμηνεία της αυθεντικής νιτσεϊκής φιλοσοφίας. Η σημασία της θέληση για δύναμη επίσης αλλάζει νόημα και ουσία, ενώ ο Ηγεμόνας και ο Υπεράνθρωπος παρερμηνεύθηκαν βίαια και έγιναν το θεωρητικό στήριγμα φασιστικών και εθνικοσοσιαλιστικών ιδεολογιών προκειμένου να ενισχύσουν το κύρος τους. Το γεγονός όμως πως προσωπικότητες σαν τον Χίτλερ και τον Μουσολίνι ιδιοποιήθηκαν τη μακιαβελιανή και νιτσεϊκή φιλοσοφία, είναι άδικο να βαραίνει τους δυο συγγραφείς.