Η ψυχιατρικοποίηση της ανθρώπινης εμπειρίας και ο κοινωνικός στιγματισμός του υποκειμένου

Η «τρέλα» απασχολούσε πάντοτε την ανθρωπότητα, αυτό που διέφερε στις εκάστοτε ιστορικές περιόδους ήταν η σημασία που τις απέδιδαν οι άνθρωποι, οι τρόποι που την κατανοούσαν και οι μέθοδοι που υιοθετούσαν για την αντιμετώπισή της. Προκειμένου να αντιληφθούμε την μεταβαλλόμενη πρόσληψη της ψυχικής «ασθένειας» διαμέσου των αιώνων και την αντίστοιχη κάθε φορά διαχείρισή της, οφείλουμε να εστιάσουμε στη διερεύνηση κάποιων σημαντικών παραμέτρων. Πώς καθορίζονται τα δυσδιάκριτα όρια ανάμεσα στο «φυσιολογικό» και το «ψυχοπαθολογικό»; Πώς φθάσαμε στο κοινωνικό στιγματισμό και την απομόνωση του διαφορετικού και στην επιβολή μιας κοινωνικά επιθυμητής και ταυτόχρονα ισοπεδωτικής ομοιομορφίας; Πώς καταλήξαμε στο χαρακτηρισμό των ψυχικά «ασθενών» ως επικίνδυνων και απροσάρμοστων στις δεδομένες κάθε φορά κοινωνικές συνθήκες μέσα από αρνητικά στερεότυπα και άδικες προκαταλήψεις; Η απάντηση όλων αυτών των κρίσιμων ερωτημάτων θα επιχειρηθεί μέσα από μία απόπειρα κριτικής ανασκόπησης της πρόσληψης της ψυχικής «νόσου» από τη κλασική αρχαιότητα μέχρι τις μέρες μας, με πλαίσιο αναφοράς την ευρωπαϊκή ήπειρο. Επιπλέον θα αναφερθούμε στη πολύπλευρη προσπάθεια ελέγχου αυτής της «διαφορετικότητας» μέσω του ακούσιου εγκλεισμού τους σε ψυχιατρικά ιδρύματα και μέσω της συμμόρφωσής τους στις απαιτήσεις της κοινωνικά κυρίαρχης ιδεολογίας, που επιτάσσει μια συγκεκριμένη σε κάθε εποχή θέαση του κόσμου και της πραγματικότητας. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η διερεύνηση των συνθηκών που επέτρεψαν την ανάδυση της ψυχιατρικής και τη συγκρότησή της ως αυτόνομου επιστημονικού πεδίου. Μέσα από μια κριτική παρουσίαση των διαγνωστικών μεθόδων και των θεραπευτικών τεχνικών που υιοθετεί και εφαρμόζει διαχρονικά η ψυχιατρική θα υποστηριχθεί ότι βιώνουμε μια πρωτόγνωρη ψυχιατρικοποίηση της ανθρώπινης εμπειρίας. Τέλος, θα προταθούν τρόποι για τον εκδημοκρατισμό και τον εκσυγχρονισμό της ψυχιατρικής πράξης ώστε τελικά να επιτευχθεί μια άμβλυνση του κοινωνικού στιγματισμού. Στόχος μας, είναι μια καλοπροαίρετη και εποικοδομητική αποτίμηση της ψυχιατρικής πράξης και η ανάδειξη ορισμένων ανεπαρκειών και δυσλειτουργιών της.