Αξιολόγηση της χρονικής αντίληψης και έλεγχος συσχέτισης με την απόδοση σε επιτελικές λειτουργίες με τη χρήση παιχνιδιού εικονικής πραγματικότητας

«Ποια είναι η σχέση μεταξύ της χρονικής αντίληψης και των επιτελικών λειτουργιών;». Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να εξετάσει το συγκεκριμένο ερώτημα στο πλαίσιο της γενικότερης έρευνας για την αντίληψη του χρόνου και την σύνδεση της με την προσοχή. Το μοντέλο της πύλης προσοχής (Zakay and Block, 1996) είναι το βασικό μοντέλο το οποίο ενσωματώνει την προσοχή στην αντίληψη του χρόνου. Όσον αφορά τη διερεύνηση των επιτελικών λειτουργιών γίνονται οι αναφορές στα μοντέλα που προτείνουν τις τρεις επικρατέστερες: μνήμη εργασίας, γνωστική ευελιξία, ανασταλτικός έλεγχος (Miyake κ.α., 2000), και περιγράφεται το πιο πρόσφατο περιεκτικό μοντέλο που παρουσιάζει ένα δεύτερο υψηλότερο επίπεδο λειτoυργιών που αποτελείται από την ικανότητα σχεδιασμού και τη «ρέουσα» νοημοσύνη (Diamond, 2013). Η σύνδεση με την προσοχή θα μπορούσε να υποστηριχθεί μέσω της θεωρίας των τριών δικτύων της προσοχής: visual orienting, sustained attention, executive attention • (Paelecke-Habermann, Pohl and Leplow, 2005) με έμφαση στο δίκτυο εκτελεστικής προσοχής. Η υπόθεση της έρευνας είναι ότι αναμένεται θετική σχέση μεταξύ του χρονικής αντίληψης και των επιτελικών λειτουργιών συνολικά και άρα η ικανοποιητική απόδοση στις επιτελικές λειτουργίες (μη ελλειματική προσοχή) σημαίνει ακριβέστερη αντίληψη του χρόνου, ενώ η πιο χαμηλή απόδοση των επιτελικών λειτουργιών (ελλειματική προσοχή) αντίστοιχα όχι και τόσο ακριβή χρονική αντίληψη (το άτομο υπερεκτιμά ή υποεκτιμά το χρόνο σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό). 104 άτομα έλαβαν μέρος στην έρευνα παίζοντας πρώτα ένα παιχνίδι εικονικής πραγματικότητας, το Nesplora Ice Cream, ένα εργαλείο αξιολόγησης των επιτελικών λειτουργιών και εκτελώντας στη συνέχεια ένα χρονικό έργο διχοτόμησης. Η ανάλυση έδειξε ότι υπάρχουν σημαντικές συσχετίσεις μεταξύ της ικανότητας σχεδιασμού και των μετρήσεων της χρονικής αντίληψης που χρησιμοποιήθηκαν (σημείο υποκειμενικής ισότητας, κλάσμα weber) αλλά δεν φαίνονται στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις με τις άλλες επιτελικές λειτουργίες. Επιχειρείται η εξήγηση του μοντέλου της πύλης προσοχής με την ενσωμάτωση του στοιχείου του σχεδιασμού και προτείνονται περαιτέρω μελέτες. Αξιοσημείωτο στοιχείο της έρευνας είναι χρήση της εικονικής πραγματικότητας για τη μέτρηση των επιτελικών λειτουργιών η οποία αποτελεί μια καινοτομία για τα ελληνικά δεδομένα και μπορεί να προσδώσει οικολογική εγκυρότητα σε ανάλογα αποτελέσματα.