Η εξέλιξη του ιδεολογικού, προγραμματικού λόγου της ΝΔ (1974-2004)

Η παρούσα διπλωματική εργασία δίνει βαρύτητα στις μεταβολές του ιδεολογικού, προγραμματικού λόγου της ΝΔ, από την περίοδο της ίδρυσης της ΝΔ, με αρχηγό τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και έως και το 2004, όταν αρχηγός της ΝΔ, αναλαμβάνει ο Κώστας Καραμανλής ο νεώτερος. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η επίμονη προσπάθεια των ηγετών της ΝΔ, να αναδείξουν την φιλελεύθερη πλευρά της ΝΔ και την ίδια στιγμή να απαλλαγούν από τους διχασμούς του παρελθόντος και το βαρύ παρελθόν της δεξιάς. Προσπάθεια η οποία διαφαίνεται σε όλες τις ιδεολογικές πλατφόρμες της ΝΔ, με επιτυχή όμως κατάληξη την περίοδο του Κωνσταντίνου Καραμανλή του νεώτερου. Στο πρώτο κεφάλαιο, η ελληνική κεντροδεξιά την περίοδο του Κωνσταντίνου Καραμανλή, ιδρυτή της παράταξης προασπίζεται το ριζοσπαστικό φιλελευθερισμό, ιδεολογική πλατφόρμα μέσω της οποίας αποσκοπεί στην αποστασιοποίηση από το δικτατορικό καθεστώς και εν μέρει από την παράδοση της ΕΡΕ. Η ενδυνάμωση του φιλελεύθερου προφίλ της ΝΔ, διαφαίνεται μέσα από τις συγκλίσεις που εμφανίζει ο ριζοσπαστικός φιλελευθερισμός με τον ελληνικό φιλελευθερισμό προδικτατορικά. Γεγονός είναι ότι οι πολιτικές πρακτικές της πρώτης μεταπολιτευτικής περιόδου διαχωρίζουν τη ΝΔ από την προκάτοχό της ΕΡΕ, επισφραγίζοντας και το τέλος της εθνικοφροσύνης. Στο δεύτερο κεφάλαιο, την περίοδο της ηγεσίας του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη φανερή είναι η στροφή της ΝΔ στον νεοφιλελευθερισμό στον οικονομικό τομέα στροφή με την οποία ο ηγέτης επιχειρεί να πάρει αποστάσεις από τον κρατισμό με τον οποίο ήταν συνδεδεμένος ο ριζοσπαστικός φιλελευθερισμός του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Φανερή μάλιστα είναι η μετατόπιση του πεδίου αντιπαράθεσης στο λόγο του από τα θεσμικά στα κοινωνικοοικονομικά θέματα, η υποχώρηση της αντικομμουνιστικής αντίληψης, η συγκυβέρνηση με τον Συνασπισμό και η ρητορική περί εθνικής συμφιλίωσης, κινήσεις που αναδείκνυαν την προσπάθειά του να πάρει αποστάσεις από τους διχασμούς του παρελθόντος και τη συντηρητική δεξιά. Στο τρίτο κεφάλαιο, την περίοδο Έβερτ γίνεται μία προσπάθεια της ΝΔ να στραφεί προς τον κοινωνικό φιλελευθερισμό, προσπάθεια η οποία ωστόσο παρέμεινε ατελής λόγω της στροφής του ηγέτη της στον εθνικολαϊκισμό. Στο τέταρτο κεφάλαιο, κατά την ηγεσία του Κώστα Καραμανλή του νεώτερου γίνεται συστηματική προσπάθεια ανάδειξης του κοινωνικού φιλελευθερισμού, ιδεολογία η οποία φέρεται να έχει επιρροές και από την χριστιανοδημοκρατική οικογένεια. Η νέα αυτή ιδεολογική πρόταση, η ιδεολογία του μεσαίου χώρου όπως καθιερώθηκε, αποτέλεσε ένα κεντρομόλο εγχείρημα, το οποίο και στέφθηκε με επιτυχία. Εγχείρημα που σε αντίθεση με τις προηγούμενες ηγεσίες οδήγησε στην αποσιώπηση των διχασμών, αλλά και στην ενδυνάμωση του φιλελεύθερου προφίλ της ΝΔ.