«Εμείς που γερνάμε»: κοινωνικότητα, ανδρισμός και πολιτικοποίηση της γήρανσης στο καφενείο

Η παρούσα διπλωματική εργασία εκπονήθηκε στο πλαίσιο του ΠΜΣ «Κοινωνική και Πολιτισμική Ανθρωπολογία» του Παντείου Πανεπιστημίου. Η εργασία βασίζεται σε εθνογραφική έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε ένα καφενείο, στο οποίο εργάζομαι, σε ένα προάστιο της Αθήνας, το οποίο λειτουργεί τα τελευταία 39 χρόνια. Κεντρικό θέμα της εργασίας αποτελεί η διαδικασία της γήρανσης και με τι όρους την διαπραγματεύονται συλλογικά οι ηλικιωμένοι θαμώνες του καφενείου. Η συλλογή πληροφοριών και εθνογραφικού υλικού έγινε μέσω συμμετοχικής παρατήρησης και μη δομημένων συνεντεύξεων, σε μορφή συζητήσεων με τους καθημερινούς θαμώνες. Οι άνδρες αυτοί συναντιούνται καθημερινά στο Καφενείο, το οποίο αποτελεί ένα χώρο δημόσιας ομόφυλης κοινωνικότητας. Παράλληλα, φαίνεται πως οι σχέσεις τους και ορισμένες πρακτικές επιτέλεσης της έμφυλης ταυτότητας τους επηρεάζονται από απεδαφικοποιημένες μορφές κοινωνικότητας και παραγωγής πληροφορίας και γνώσης. Κύριος στόχος της έρευνας αποτελεί μια κριτική προσέγγιση του γήρατος, ως μια αντικειμενική συνθήκη «παθητικότητας» και «κοινωνικής αποδέσμευσης», καθώς και η ανάδειξη της ηλικίας ως μια κοινωνικά και πολιτισμικά προσδιορισμένη κατηγορία. Η κοινωνικότητα των ηλικιωμένων θαμώνων, η συντροφικότητα, η αλληλοκατανόηση, ως αναπαραγωγικοί μηχανισμοί της «άτυπης» κοινότητας τους, αλλά και οι συγκρούσεις τόσο μεταξύ τους, όσο και με ευρύτερους ενοποιητικούς και εξουσιαστικούς λόγους και σχήματα, κατανοούνται ως προσπάθειες πολιτικοποίησης της γήρανσης. Επομένως, εντοπίζονται συλλογικές πρακτικές και λόγοι των ηλικιωμένων, μέσα από τους οποίους επανατοποθετούνται ως πολιτικά και κοινωνικά υποκείμενα στη δημόσια σφαίρα, απέναντι στο κυρίαρχο φαντασιακό της «παθητικότητας», διευρύνοντας έτσι, τα όρια του τι νοείται ως «πολιτικό» και επιτυγχάνοντας μια πιο συμπεριληπτική κατανόηση του τι αποτελεί «καθημερινή αντίσταση».