Εσωτερική και εξωτερική ασφάλεια στην ΕΕ: υπάρχει πλέον διαφορά;

Η παρούσα διπλωματική εργασία διαπραγματεύεται το θέμα της ευρωπαϊκής εσωτερικής και εξωτερικής ασφάλειας και αναζητά τα αίτια της δομικής αλλαγής που μετέτρεψαν το σύγχρονο περιβάλλον ασφάλειας σε ένα πραγματικά θολό τοπίο. Στο νέο περιβάλλον οι κρατικοί δρώντες θα πρέπει να αναπτύξουν νέες ικανότητες διαχείρισης για να μην αμφισβητηθεί ο λόγος ύπαρξής τους. Η συνοχή της Ευρώπης, σε μια εποχή όπου ο Ευρωσκεπτικισμός αναδεικνύεται σε μια ορθολογική λύση, εξαρτάται, εκ των πραγμάτων, από την ικανότητα ολοκληρωμένης απάντησης στα προβλήματα που προκύπτουν από την τρομοκρατία, το οργανωμένο έγκλημα, την αλλαγή του κλίματος και τις μεταναστευτικές ροές. Στο 1ο κεφάλαιο, με σημείο εκκίνησης το τέλος του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου (ΠΠ), εξετάζουμε τους παράγοντες που διαμόρφωσαν τις νέες απειλές, πολύ πριν εισέλθουν στο ευρωπαϊκό περιβάλλον ασφάλειας, αξιοποιώντας κάποια εργαλεία που θα δανεισθούμε από την επιστήμη των Διεθνών Σχέσεων. Σε κάθε πρόβλημα είναι βαρύνουσας σημασίας ο εντοπισμός των ριζών, δηλαδή των βαθύτερων αιτιών, η γνώση των οποίων θα μας οδηγήσει στην κατάστρωση της κατάλληλης στρατηγικής για την αντιμετώπισή του. Στο 2ο κεφάλαιο εξετάζουμε τις ιδιαιτερότητες των σύγχρονων απειλών, όπως αυτές καταγράφονται στα θεσμικά ευρωπαϊκά κείμενα, και προσπαθούμε να κατανοήσουμε γιατί δεν αντιμετωπίζονται με συμβατικές στρατιωτικές δυνάμεις. Σημείο προβληματισμού θα αποτελέσει η εκδήλωση των απειλών από μικρές ομάδες ατόμων ή μεμονωμένα άτομα που συνήθωςχρησιμοποιούν συμβατικά και πολύ φθηνά μέσα και επιτυγχάνουν δυσανάλογα αποτελέσματα. Η προσπάθεια κατανόησης των σύγχρονων απειλών δεν έχει ακαδημαϊκό χαρακτήρα. Η αλληλεξάρτηση της εσωτερικής και εξωτερικής διάστασης τους καθιστά αναγκαία τη χάραξη στρατηγικών ασφάλειας, η βιωσιμότητα των οποίων θα εξαρτηθεί από τη ριζική αναθεώρηση των παραδοσιακών τρόπων προστασίας του κράτους και των μοντέλων παρέμβασης και διαχείρισης των διεθνών κρίσεων. Εκτός, λοιπόν, από μια άλλη αντίληψη για τις απειλές, απαιτούνται «έξυπνα» εργαλεία, δομές και υπηρεσίες ικανές να ανταποκριθούν στη νέα κατάσταση. Όλα τα παραπάνω καταγράφονται στο 3ο κεφάλαιο και αποτελούν τις προκλήσεις ασφάλειας του σύγχρονου περιβάλλοντος. Η εθνική ασφάλεια των κρατών μελών συναρτάται με το μέλλον της ΕΕ, το οποίο εξετάζεται στο 4ο κεφάλαιο. Οι ευοίωνες προοπτικές του, απαιτούν περαιτέρω εμβάθυνση στους δημοκρατικούς και οικονομικούς θεσμούς και άρση των κωλυμάτων που θέτει η εμμονή σε θέματα εθνικής κυριαρχίας. Η εργασία ολοκληρώνεται με την παράθεση των συμπερασμάτων στο 5ο κεφάλαιο.