Το μιντιακό φαινόμενο της πανδημίας: μια λακανική προσέγγιση/ίχνευση

Μεσσάρη, Αναστασία Ι.

2021

Κύριος σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να ιχνηλατήσουμε από ψυχολογικής και φιλοσοφικής επόψεως το φαινόμενο της Πανδημίας που ανεδύθη αιφνιδίως στις αρχές του 2020, και να επιχειρήσουμε να κατανοήσουμε τις πτυχές του. Βεβαίως, το φαινό-μενο βρίσκεται εν εξελίξει και οι συνέπειές του σε επίπεδο ατόμου και κοινωνίας είναι δυσδιάκριτες, αν και μια διεισδυτική επιστημονική ματιά μπορεί να εντοπίσει τις απο-λήξεις του στο ζοφερό (πλανητικό) μέλλον. Με αφετηρία της σκέψης μας ότι το αν-θρώπινο ον εμφωλεύει στον πολιτισμό και αναζητεί την προστασία και την ασφάλεια της μάζας, για να αντιμετωπίσει το Πραγματικό που απειλητικώς εισέβαλε στον εδε-μικό τεχνομιντιακό του κόσμο, σε αυτή την κατασκευασμένη τεχνηέντως εδώ και δε-καετίες ουτοπία, ανατέμνουμε την έννοια του υποκειμένου, κυρίως από λακανικής α-πόψεως. Διερευνούμε, επίσης, την ενόρμηση θανάτου ως μια παραμόνιμη συνιστώσα της ψυχικής πραγματικότητας του ανθρώπου, ενώ αναλύουμε σημασιολογικά την φο-βική κλίμακα την οποία διέρχεται το υποκείμενο στο καθεστώς της πανδημίας. Πέραν των επιπτώσεων της πανδημίας στο ατομικό επίπεδο, εξετάζουμε το πολιτικό-κοινωνικό περιβάλλον (δημόσιος και ιδιωτικός χώρος) μέσα στο οποίο το υποκείμενο βιώνει έστω και διαμεσολαβημένα από τα ΜΜΕ τη νέα πραγματικότητα. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη νέα σωματική υλικότητα του υποκειμένου, το ανεπαρκές βιολο-γικό σώμα σε σχέση με τη φαντασιακή, εικονική αφηρημένη σωματική του ολότητα, και το πώς αυτή αναδύεται στις καινοφανείς συνθήκες. Μακροσκελής αναφορά γίνεται στην γλώσσα, όπως αυτή χρησιμοποιείται από τα ΜΜΕ, την επιστήμη, την θρησκεία, προκειμένου να μεταφέρει το φαινόμενο της Πανδημίας, ενώ διερευνάται εάν μπορεί η γλώσσα να αποτελέσει όχημα φοβικών συναισθημάτων ή να στρεβλώσει το Πραγ-ματικό, αποτελώντας ερεισίνωτο της Βιοπολιτικής και της Βιοεξουσίας, έννοιες που αναλύουμε στο τελευταίο κεφάλαιο. Αισιόδοξη είναι η προοπτική των μετουσιωτικών μηχανισμών (χιούμορ, τέχνη) που διαθέτει ο άνθρωπος σε ακραίες καταστάσεις, όταν εμφιλοχωρεί το εφιαλτικό Πραγματικό στην καθημερινότητά του, αναζητώντας το σύνθωμα που θα κρατήσει σε ισορροπία το Φαντασιακό, το Συμβολικό και το Πραγ-ματικό που συνιστούν την ψυχική του πραγματικότητα.

Download PDF

View in repository

Browse all collections