Η σύγκρουση ΕΛΑΣ-ΕΑΟ στην ανατολική Μακεδονία και Θράκη την περίοδο της απελευθέρωσης (1944): η Λαϊκή Αυτοδιοίκηση του ΕΑΜ στην Καβάλα (Σεπτέμβριος 1944-Μάρτιος 1945)

Η παρούσα εργασία επιχειρεί να εξετάσει τις συνθήκες υπό τις οποίες αλληλοεπίδρασαν οι δύο αντιστασιακές οργανώσεις (ΕΛΑΣ και Εθνικές Ανταρτικές Ομάδες), που πρωταγωνίστησαν την περίοδο της Κατοχής στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη και το πως τελικά έφτασαν στη σύγκρουση μεταξύ τους. Αναλύονται διεξοδικά τα συστατικά στοιχεία συγκρότησης τους, οι γεωγραφικές περιοχές δράσης τους, η προσπάθεια προσεταιρισμού των ανεξάρτητων αντιστασιακών ομάδων της περιοχής από τον ΕΛΑΣ και τέλος τα γεγονότα που οδήγησαν στις αιματηρές συγκρούσεις μεταξύ τους, οι οποίες έβλαψαν τον κοινό τους στόχο, της αντίστασης κατά του Βούλγαρου κατακτητή. Παρακολουθούμε τις προσπάθειες και των δύο πλευρών, να προσεγγίσουν τη βουλγαρική αντίσταση και να δημιουργήσουν καλές σχέσεις μαζί της, οι οποίες επιδιώκεται να διατηρηθούν και στη μεταπολεμική εποχή. Στη συνέχεια εξετάζεται ο τρόπος ενίσχυσης των δύο αντιστασιακών οργανώσεων με δικές τους πρωτοβουλίες, αλλά και με μέριμνα των συμμάχων τους. Η μέριμνα αυτή είναι αποτέλεσμα αιτημάτων των ίδιων των αντιστασιακών οργανώσεων, αλλά και ενέργειες που αποφασίζεται η εκτέλεση τους, γιατί εξυπηρετούν τα συμφέροντα των συμμάχων τους. Ακολουθεί η περιγραφή των δύο φάσεων εμπόλεμης διαμάχης των δύο αντιστασιακών ομάδων στη μεταπολεμική πραγματικότητα, τον Σεπτέμβριο-Οκτώβριο του 1944 και τον Δεκέμβριο του 1944, με έπαθλο την εξασφάλιση της τοπικής πολιτικής και στρατιωτικής εξουσίας. Έπειτα αναλύουμε τη στάση της Αγγλίας, Βουλγαρίας, Η.Π.Α, Σοβιετικής Ένωσης και Ελλάδας, στο κρίσιμο ζήτημα της αποχώρησης των βουλγαρικών στρατευμάτων από το ελληνικό έδαφος. Τέλος, εξετάζουμε διεξοδικά τον σύντομο βίο της Λαϊκής Αυτοδιοίκησης Καβάλας του ΕΑΜ από τον Σεπτέμβριο του 1944 μέχρι τον Μάρτιο του 1945. Πέρα από τα στοιχεία που αφορούν τις Λαϊκές Αυτοδιοικήσεις των γειτονικών πόλεων, η έρευνα αναδεικνύει τις πολυδιάστατες πτυχές της Αυτοδιοίκησης Καβάλας. Επικεντρώνεται στις φιλότιμες προσπάθειες της να λύσει μέσα σε πολύ δύσκολες συνθήκες, τα προβλήματα που ταλανίζουν τον τοπικό πληθυσμό και τις καινοτόμες εισηγήσεις και μεταρρυθμίσεις που εφαρμόζει, αφήνοντας έντονο το στίγμα της δράσης της, παρά τη βραχυβιότητα της ύπαρξης της. Όλα αυτά αναλύονται με τη βοήθεια της βιβλιογραφίας, αρχείων προερχόμενων από τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας, τα Γενικά Αρχεία του Κράτους- Νομού Καβάλας, εφημερίδες και περιοδικά από το επιμορφωτικό κέντρο «Χαρίλαος Φλωράκης» και το ψηφιακό αποθετήριο των Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας.