Η φυλακή υπό έλεγχο: διεθνείς και εθνικοί φορείς ελέγχου των συνθηκών κράτησης και της προστασίας των δικαιωμάτων των κρατουμένων στις εθνικές φυλακές

Η παρούσα διπλωματική εργασία έχει ως θέμα τον έλεγχο των συνθηκών κράτησης και της προστασίας των δικαιωμάτων των κρατουμένων που ασκείται στις ελληνικές φυλακές από διεθνείς και εθνικούς φορείς. Αυτό που εξετάζεται είναι εάν η φυλακή, παράλληλα με τη λειτουργία της ως χώρος ποινικής καταστολής, σέβεται και προστατεύει τα δικαιώματα των κρατουμένων εξασφαλίζοντας τις κατάλληλες συνθήκες κράτησης, όπως αυτές προσδιορίζονται από την εθνική και διεθνή έννομη τάξη. Με επίκεντρο τον κρατούμενο ως φορέα δικαιωμάτων που χρήζουν προστασίας, παρουσιάζεται αναλυτικά το κανονιστικό πλαίσιο που κατοχυρώνει τόσο τα δικαιώματα των κρατουμένων όσο και τον έλεγχο προστασίας τους μέσα στις φυλακές από αρμόδιους διεθνείς και εθνικούς φορείς. Στη συνέχεια, μέσω της μεθόδου της θεματικής ανάλυσης κειμένου γίνεται ανάλυση των εκθέσεων της τελευταίας δεκαετίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων και της Απάνθρωπης ή Ταπεινωτικής Μεταχείρισης ή Τιμωρίας του Συμβουλίου της Ευρώπης (CPT) που αφορούν τις ελληνικές φυλακές και των αντίστοιχων ελληνικών απαντήσεων και εξετάζεται αν η ελληνική πρακτική προσαρμόζεται στις επιταγές του ανωτέρω κανονιστικού πλαισίου. Τα ευρήματα της ανάλυσης αυτής δείχνουν ότι η ιδεολογία που εκφράζεται για το θέμα της προστασίας των δικαιωμάτων των κρατουμένων μέσα από τις πρακτικές των ελληνικών φορέων και οργάνων άσκησης της αντεγκληματικής πολιτικής αποκλίνει σε μεγάλο βαθμό από την ιδεολογία που αποτυπώνεται στους διακηρυγμένους στόχους της εθνικής αντεγκληματικής πολιτικής. Αυτό που διαπιστώνεται στην ελληνική πρακτική είναι ότι η ποινή του εγκλεισμού από μέτρο κατά της προσωπικής ελευθερίας έχει μεταβληθεί σε μέσο κατάφωρης και συστηματικής παραβίασης των δικαιωμάτων των κρατουμένων και ο θεσμός της φυλακής προσομοιάζει περισσότερο σε μια «αποθήκη κρατουμένων» και ένα φορέα καταστολής δικαιωμάτων. Αυτή η απογοητευτική εικόνα των ελληνικών φυλακών καθιστά πιο αναγκαίο από ποτέ τον έλεγχο των φυλακών από διεθνείς και εθνικούς φορείς ανεξάρτητους και αμερόληπτους, όπως είναι η CPT και ο Συνήγορος του Πολίτη.