Η αντιμετώπιση της τρομοκρατίας με τα μέσα του ποινικού δικαίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση και η πρόσφατη νομολογία του ΔΕΕ

Η τρομοκρατία αποτελεί μία από τις σοβαρότερες προσβολές των αρχών της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου πάνω στις οποίες εδράζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση. Αν και το φαινόμενο αυτό απασχολεί την Ευρωπαϊκή Ένωση ήδη από τη δεκαετία του 1970, η τρομοκρατία τοποθετείται στις ύψιστες προτεραιότητες της ευρωπαϊκής πολιτικής ατζέντας μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου στις ΗΠΑ. Από το 2001, λοιπόν, η Ευρωπαϊκή Ένωση εντατικοποίησε τον αγώνα της για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και προέβη -για πρώτη φορά-στην υιοθέτηση ενός ολοκληρωμένου ευρωπαϊκού ρυθμιστικού πλαισίου για την πρόληψη και την καταστολή της διεθνούς τρομοκρατίας. Τα μέτρα, όμως, που λαμβάνει στο όνομα της ασφάλειας ξεπερνούν κάποιες φορές τα όρια της νομιμότητας και περιορίζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να εξετάσει διεξοδικά τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας καθώς και κατά πόσο αυτή είναι αποτελεσματική -και ταυτόχρονα συμβατή- με τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα, ώστε η ανάγκη για ασφάλεια να μην εξοστρακίζει τις ατομικές ελευθερίες. Στο πρώτο κεφάλαιο δίνεται ο ορισμός της έννοιας της τρομοκρατίας στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης και προσδιορίζονται οι αιτίες που οδήγησαν την Ένωση να ασχοληθεί με το φαινόμενο αυτό. Στη συνέχεια αναλύεται η νομική βάση επί της οποίας αποκτά αρμοδιότητα η Ένωση στον τομέα καταπολέμησης της τρομοκρατίας με ιδιαίτερη έμφαση στην καθοριστική συμβολή της Συνθήκης της Λισαβόνας. Ακολούθως, εξετάζεται λεπτομερώς η αντιτρομοκρατική πολιτική της Ένωσης, όπως αυτή υιοθετήθηκε στο Πρόγραμμα του Τάμπερε, ενισχύθηκε με τα Προγράμματα της Χάγης και της Στοκχόλμης και κορυφώθηκε με το Πρόγραμμα της Δικαιοσύνης στον απόηχο των τρομοκρατικών επιθέσεων στο Charlie Hebdo και στο Bataclan. Περαιτέρω, παρατίθεται το νομικό πλαίσιο της ΕΕ σχετικά με την τρομοκρατία. Γίνεται αναφορά στις σχετικές αποφάσεις-πλαίσιο και στην ευρωπαϊκή οδηγία περί τρομοκρατίας. Τέλος, μελετάται το φαινόμενο επιβολής κυρώσεων από την ΕΕ σε πρόσωπα που συνδέονται με την τρομοκρατία -ως τρόπος αντιμετώπισης της διεθνούς τρομοκρατίας- καθώς και η συμβατότητα αυτών με τα θεμελιώδη δικαιώματα υπό το φως της πρόσφατης νομολογίας του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.