Κοινωνική επιχειρηματικότητα στην εποχή του Covid-19: τα εναλλακτικά επιχειρηματικά μοντέλα των ΜΜΕ

Μαμουζέλος, Κωνσταντίνος Ε.

Η παρούσα μελέτη επιδιώκει να διερευνήσει την οικονομική ανθεκτικότητα των εναλλακτικών επιχειρηματικών μοντέλων στον τομέα των ΜΜΕ στο δυσμενές περιβάλλον της μεγα-κρίσης, των αλλεπάλληλων δηλαδή κρίσεων που κορυφώνονται από τη σύγχρονη, εξελισσόμενη πανδημία του Covid-19 που λειτούργησε και ως καταλύτης για την επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού. O τομέας της Kοινωνικής Oικονομίας ευρύτερα, βίωσε μία άνθηση τα τελευταία χρόνια ωθούμενος από ποικίλα συνεργατικά εγχειρήματα που από τη μία επιδιώκουν να δώσουν εναλλακτικές βιώσιμες λύσεις σε ευρύ φάσμα οικονομικών δραστηριοτήτων και από την άλλη να προτάξουν διαφορετικά επιχειρηματικά μοντέλα στο κυρίαρχο κερδοσκοπικό, τα οποία διαπνέονται από ολιστική αντίληψη για την ευημερία επιδιώκοντας τη συνολική βελτίωση της ζωής των ανθρώπων και την ενδυνάμωση της κοινωνικής συνοχής. Εκκινώντας από την οντολογική μας θέση σχετικά με την εξέχουσα σημασία των συλλογικών μορφών οργάνωσης στις ανθρώπινες κοινωνίες, επιδιώκουμε να συνεισφέρουμε στη συμπλήρωση των κενών που διαπιστώθηκαν στη μελέτη των επαγγελματικών μοντέλων των εναλλακτικών μέσων με το μεθοδολογικό εργαλείο της μελέτης περιπτώσεων (case studies), χρησιμοποιώντας ένα εύρος δεδομένων που αντλήθηκαν από προσωπικές ημιδομημένες συνεντεύξεις, παρατηρήσεις του ερευνητή, χρηματοοικονομικές καταστάσεις και ισολογισμούς, έντυπες και ψηφιακές εκδόσεις των Μέσων και δημοσιεύματα. Επιλέχθηκαν τρία εναλλακτικά δημοσιογραφικά εγχειρήματα που πληρούν αρκετές παραμέτρους εναλλακτικότητας ενώ παράλληλα παρουσιάζουν διαφορές όπως και ετερόκλητες αφετηρίες, ώστε να παρέχουν ένα ενδιαφέρον δείγμα Μέσων με άμεσες αναφορές στον τρίτο τομέα της κοινωνικής οικονομίας. Διερευνήσαμε τις πιθανότητες επιβίωσής των εναλλακτικών ιδιοκτησιακών και οργανωτικών δομών μέσα από τους τρόπους λειτουργίας, την οικονομική διαχείριση αλλά και τη σχέση με το κοινό, στο σύγχρονο περιβάλλον της υπεραφθονίας πληροφοριακών πόρων και της μεταμόρφωσης των χρηστών σε παραγωγών περιεχόμενου. Συμπερασματικά, διαπιστώθηκαν αυξημένες πιθανότητες μακροημέρευσης με τα εναλλακτικά επιχειρηματικά μοντέλα να εμφανίζουν προσαρμοστικότητα στις δυσκολίες της συγκυρίας εμπνέομενα και σε ένα βαθμό από το όραμά τους να λειτουργήσουν με κοινωνικά κριτήρια. Τα εγχειρήματα αυτά, λειτουργούν ως ανάχωμα στην επέλαση των αγοραίων λογικών ώστε να εκπληρώσουν το κομβικό επίδικο της ανεξάρτητης και έγκυρης ενημέρωσης, ενίοτε συνεισφέροντας και στην αντιθετική νοηματοδότηση των κοινωνικών σχέσεων. Δεδομένης της ελαστικότητας και ετερογένειας των συνεργατικών δημοσιογραφικών εγχειρημάτων αλλά και των περιορισμών εξαιτίας της δυναμικής εξέλιξης της πραγματικότητας, θεωρούμε ότι η μελέτη συνεισφέρει στην τυπολογική έρευνα των επαγγελματικών τους μοντέλων προσφέροντας σημαντικά στοιχεία σχετικά με την ευελιξία και την ανθεκτικότητά τους για τη συνέχιση της έρευνας στο πολύχρωμο οικοσύστημα των εναλλακτικών Μέσων.