Καινοτομία και παρακίνηση στο δημόσιο τομέα για την αύξηση της παραγωγικότητας: η περίπτωση της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης

Με την παρούσα διδακτορική διατριβή επιχειρήθηκε η μέτρηση του βαθμού ύπαρξης ευνοϊκών συνθηκών σε διαφορετικά εργασιακά περιβάλλοντα του Δημοσίου Τομέα (Δ.Τ.), με σκοπό την ανάπτυξη της καινοτομίας από άτομα ή ομάδες εργασίας που απασχολούνται στους δημόσιους οργανισμούς. Μια από τις βασικές υποθέσεις της έρευνας είναι ότι το εργασιακό περιβάλλον με τα επιμέρους στοιχεία που το συνθέτουν, επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την ανάπτυξη της ικανότητας ενός εργαζομένου να είναι δημιουργικός και συνεπώς να παράγει ιδέες που οδηγούν σε καινοτομίες. Η επιλογή της διερεύνησης των απόψεων των αποφοίτων της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης (Ε.Σ.Δ.Δ.Α.) μέσω των εγγεγραμμένων μελών της Ένωσης Αποφοίτων (ΕΝ.ΑΠ.) για τη διεξαγωγή της συγκεκριμένης έρευνας, ήταν αποτέλεσμα συστηματικής θεωρητικής μελέτης στοιχείων και υποψηφίων ομάδων εργαζομένων του δημοσίου, οι οποίοι θα μπορούσαν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της εν λόγω έρευνας. Τα μέλη της ΕΝ.ΑΠ. της Ε.Σ.Δ.Δ.Α., διαθέτουν εξειδικευμένες γνώσεις και δεξιότητες, ικανές να προσφέρουν δημιουργικό και πρωτότυπο έργο στη Δημόσια Διοίκηση (Δ.Δ). Η ίδια η δημιουργία της Ε.Σ.Δ.Δ.A., αποτέλεσε σημαντικότατη καινοτομία για την ελληνική Δ.Δ., της οποίας ο ρόλος θα πρέπει να αναδεικνύεται διαχρονικά, ώστε να ενεργεί ως πυρήνας ανάπτυξης, προς όφελος του δημοσίου συμφέροντος. Αν υποθέσουμε ότι υπάρχει αλληλεπίδραση του περιβάλλοντος εργασίας με τον εργαζόμενο και αντίστροφα, θεωρούμε ότι η προαναφερθείσα καινοτομία μπορεί να «γεννήσει» μέσω των αποφοίτων της νέες καινοτομίες, επηρεάζοντας θετικά το περιβάλλον εργασίας που απασχολούνται, προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης της δημιουργικής σκέψης των εργαζομένων εντός του Δ.Τ. ώστε να τροφοδοτείται συστηματικά η βελτίωση της παραγωγικότητάς του και κατ’ επέκταση η οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Μέσα από τις απαντήσεις των μελών της ΕΝ.ΑΠ. της Ε.Σ.Δ.Δ.Α. που συμμετείχαν στην έρευνα, αντλήθηκαν σημαντικά στοιχεία, που οδήγησαν σε κρίσιμα συμπεράσματα, σχετικά με τους παράγοντες που προσδιορίζουν το επίπεδο της δημιουργικότητας στο δημόσιο τομέα, η οποία εφόσον αξιοποιηθεί μέσω καινοτόμων ιδεών, μπορεί να οδηγήσει στη βελτίωση της παραγωγικότητάς του. Το ζητούμενο είναι η αξιοποίηση της δημιουργικής σκέψης των εργαζομένων του δημοσίου τομέα, η απελευθέρωση δυνάμεων που υφίστανται, αλλά για κάποιους λόγους ενδεχομένως δεν έχουν αξιοποιηθεί επαρκώς και η υπέρβαση των εμποδίων για την υλοποίησή καινοτομιών, ώστε να δημιουργηθεί η δυναμική της ανάπτυξης στη Δ.Δ. που έχει τόσο μεγάλη ανάγκη η χώρα μας. Πλέον του ανωτέρω, με την παρούσα έρευνα διερευνάται και ο βαθμός αξιοποίησης της σημαντικής δημόσιας επένδυσης στους αποφοίτους της Ε.Σ.Δ.Δ.Α., καθώς και η πρόθεση συμμετοχής τους σε ομάδες κρούσης της Δ.Δ. σε περίοδο οικονομικής κρίσης, με στόχο την ταχύτερη έξοδο της χώρας μας από αυτή. Όσον αφορά στη δομή της διδακτορικής διατριβής, αυτή αποτελείται από δύο μέρη και έχει ως ακολούθως: (α) το γενικό μέρος της θεωρητικής προσέγγισης του μελετητικού θέματος, το οποίο αποτελείται από τέσσερα κεφάλαια και (β) το ειδικό μέρος που αφορά στη μελέτη περίπτωσης και στην ερευνητική προσέγγιση του ερευνητικού θέματος, το οποίο επίσης αποτελείται από τέσσερα κεφάλαια. Τέλος, ακολουθούν τα παραρτήματα της έρευνας και το γλωσσάριο βασικών στατιστικών όρων. Το πρώτο κεφάλαιο αποτελείται από δύο ενότητες, ήτοι: (α) την ιστορική αναδρομή των δράσεων της Δ.Δ. για την οργάνωση και τη λειτουργία της ανά ιστορικές περιόδους και (β) τις σημαντικότερες και πιο πρόσφατες σχετικές δράσεις της Δ.Δ. Ακολουθεί το δεύτερο κεφάλαιο της ιστορικής εξέλιξης της σύνθεσης της ελληνικής δημοσιοϋπαλληλίας, το οποίο επίσης αποτελείται από δύο ενότητες, με την ως άνω λογική προσέγγισης, ήτοι: (α) ιστορική αναδρομή και (β) πρόσφατες σχετικές δράσεις της Δ.Δ. Τα δύο επόμενα κεφάλαια (τρίτο και τέταρτο) αφορούν στις διαστάσεις (α) της καινοτομίας και (β) των θεωριών της παρακίνησης αντίστοιχα. Στη δεύτερη ενότητα κάθε κεφαλαίου αναφέρονται οι αντίστοιχες σχετικές δράσεις της ελληνικής Δ.Δ. Μετά την ολοκλήρωση του γενικού μέρους της θεωρητικής προσέγγισης του μελετητικού θέματος, ακολουθεί το ειδικό μέρος της διδακτορικής διατριβής. Ειδικότερα, το πέμπτο κεφάλαιο αφορά στη μελέτη περίπτωσης της Ε.Σ.Δ.Δ.Α., όπου παρουσιάζονται οι προηγούμενες της δημιουργίας της Ε.Σ.Δ.Δ. ανεπιτυχείς δράσεις της Δ.Δ. , που τελικά οδήγησαν στη μακροβιότερη μέχρι σήμερα σχολή παραγωγικών στελεχών της Δ.Δ. Στο κεφάλαιο που ακολουθεί παρουσιάζεται η μεθοδολογία της ποσοτικής έρευνας και εν συνεχεία (έβδομο κεφάλαιο) τα αποτελέσματά της, που οδηγούν στα συμπεράσματα και στις προτάσεις του τελευταίου κεφαλαίου της παρούσας (όγδοο κεφάλαιο). Οι κεντρικές υποθέσεις της έρευνας, οι οποίες και επιβεβαιώθηκαν, είναι δύο και διατυπώνονται ως ακολούθως: 1η Υπόθεση: Υπάρχει ικανό ανθρώπινο δυναμικό στη Δ.Δ. για να καινοτομήσει, αλλά οι συνθήκες/παράγοντες που ευνοούν την ανάπτυξη της δημιουργικότητας/καινοτομίας στο εργασιακό περιβάλλον του Δ.Τ. υφίστανται στοιχειωδώς ή τουλάχιστον παρουσιάζουν σημαντικά περιθώρια βελτίωσης. 2η Υπόθεση: Την περίοδο της οικονομικής κρίσης καθίσταται αναγκαία και επιτακτική η αξιοποίηση και απόσβεση της δημόσιας επένδυσης στο ανθρώπινο κεφάλαιο των αποφοίτων της Ε.Σ.Δ.Δ.Α., η οποία παραμένει αναξιοποίητη, μέσω της σύστασης ομάδων κρούσης (Task Forces), με σκοπό τη συμβολή τους (προς την κατεύθυνση του εντοπισμού και της ανάδειξης παθογενειών Δ.Τ. για τη σύνταξη Εθνικής Στρατηγικής για το ανθρώπινο δυναμικό του Δ.Δ., με παράλληλες εμπεριστατωμένες υλοποιήσιμες προτάσεις που οδηγούν σε άμεσα αποτελέσματα), προς την κατεύθυνση της ταχύτερης εξόδου της χώρας μας από την κρίση, με δράσεις αύξησης της παραγωγικότητας του Δ.Τ., λειτουργώντας ως Change Agents, χωρίς επιπλέον οικονομική επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού, καθώς το κίνητρο εισαγωγής τους στη Δ.Δ. ήταν η προσφορά στο κοινωνικό σύνολο και η καριέρα σε αυτή (εσωτερική παρακίνηση).