Η φωτογραφία ντοκουμέντου ως σύγχρονη τέχνη μέσα από τη μελέτη: περίπτωσης ενός διεθνούς φεστιβάλ φωτογραφίας με θέμα το προσφυγικό και την κρίση

Στην παρούσα μελέτη επιχειρείται μια διερεύνηση του πολιτισμικού νοήματος της φωτογραφίας ντοκουμέντου στο πλαίσιο της σύγχρονης τέχνης, μέσα από τη μελέτη περίπτωσης του Μεσογειακoύ Φεστιβάλ Φωτογραφίας (Medphoto). To φεστιβάλ λαμβάνει χώρα για πρώτη φορά το καλοκαίρι του 2016 στο Ρέθυμνο Κρήτης. Ο τίτλος του φεστιβάλ είναι «Borders and Crossroads» και θέμα του το προσφυγικό ζήτημα και η σχέση της ευρύτερης περιοχής της Μεσογείου με τη σημερινή Ευρώπη. Για την ανάλυση των εκθέσεων και των εικόνων, χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος που προτείνει η Liz Wells στο Handbook of Visual Analysis (2001), μια μεθοδολογία που προκύπτει από τις πολιτισμικές σπουδές και χαρακτηρίζεται «εκλεκτική» καθώς συνδυάζει στοιχεία από διαφορετικές επιστημονικές προσεγγίσεις. Συνοπτικά, επιχειρείται μια ανάλυση των πολιτισμικών προεκτάσεων και ανα-νοηματοδοτήσεων που προκύπτουν από τη σύζευξη του φωτογραφικού ντοκιμαντέρ με τη σύγχρονη τέχνη: τις πρακτικές, τα εργαλεία, τις συμβάσεις της. Σε μια τέτοια ενεργή διερευνητική διαδικασία, όπως αυτή που πραγματοποιείται στο Medphotο, επιχειρείται η μίξη των ειδών της τεκμηριωτικής με τη δημιουργική φωτογραφία, ενώ παρατηρείται μια ενιαία μεγάλη αφήγηση με πολιτική θέση, κι ένα στοχαστικό επιμελητικό βλέμμα, που, όπως φαίνεται, ενθαρρύνει την κριτική σκέψη και απελευθερώνει το ανθρώπινο βλέμμα. Συμπερασματικά, σε ένα πολυπρισματικό αισθητικό πλαίσιο όπως το Medphoto, το πολιτισμικό νόημα του φωτογραφικού ντοκουμέντου διευρύνεται. Έτσι, το σύγχρονο ντοκιμαντέρ συμβάλλει στην ανανέωση των καλλιτεχνικών πρακτικών καθώς μελετά και αποτυπώνει την κοινωνική πραγματικότητα. Η εικόνα αντιμετωπίζεται σαν ολότητα, σαν ένα πολιτισμικό τεχνούργημα που εμπεριέχει την καλλιτεχνική αλλά και ιδεολογική αναζήτηση, την αισθητική έκφραση, αλλά και τον ενεργό διάλογο με τον κόσμο που μας περιβάλλει.