Η δημόσια διοίκηση ατην Ελλάδα κατά την περίοδο 1936-1944 και ο ρόλος του "συνδικαλιστικού κινήματος" των δημοσίων υπαλλήλων στην εθνική αντίσταση: η περίπτωση του Εθνικού Τυπογραφείου

Η παρούσα διδακτορική διατριβή ερευνά την περίοδο 1936-1944, μια περίοδος που συμπυκνώνει τρεις διαφορετικές μορφές «εκτάκτου καταστάσεως»: δικτατορία- πόλεμο- κατοχή. Εστιάζει στη μελέτη του τρόπου λειτουργίας και οργάνωσης της δημόσιας διοίκησης, καθώς και του εργασιακού καθεστώτος των δημοσίων υπαλλήλων, με ανάλυση των συγκεκριμένων παραδειγμάτων των δημόσιων Νοσηλευτικών Ιδρυμάτων, της δημόσιας εκπαίδευσης, των δημόσιων Τραπεζών και της Υπηρεσίας Τηλεφωνίας, Ταχυδρομείων και Τηλεγράφων (Τ.Τ.Τ.). Ερευνά το ρόλο του συνδικαλιστικού κινήματος των δημοσίων υπαλλήλων στην εθνική αντίσταση, το πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύχθηκε και παραθέτει τους σημαντικότερους σταθμούς της αντιστασιακής τους δράσης με αναφορά στις συγκεκριμένες περιπτώσεις των εκπαιδευτικών, των εργαζομένων στις Τράπεζες, των καθηγητών και των εργαζομένων στα Πανεπιστήμια, των εργαζομένων στα Νοσοκομεία, των Αρχαιολόγων των Μουσείων, της Πυροσβεστικής και της Αστυνομίας. Τέλος, εξετάζει το παράδειγμα του Εθνικού Τυπογραφείου. Η μέθοδος που ακολουθεί ήταν αυτή της βιβλιογραφικής έρευνας και της έρευνας σε πρωτογενές υλικό. Τα βασικά συμπεράσματά της όσον αφορά στη δημόσια διοίκηση, είναι ότι, κατά την περίοδο 1936-1944, χαρακτηριζόταν από υπερσυγκέντρωση, συγκεντρωτισμό αρμοδιοτήτων και εξουσιών, αυταρχισμό και απόλυτο κεντρικό έλεγχο όλων των διαδικασιών, έλλειψη νομιμοποίησης, κατάργηση της διάκρισης των εξουσιών, έμφαση στον τομέα της δημόσιας ασφάλειας. Ο κρατικός μηχανισμός προσαρμόστηκε, σε γενικές γραμμές, στις νέες έκτακτες καταστάσεις και μάλιστα πολύ γρήγορα και η δημόσια διοίκηση αποδείχθηκε κενή περιεχομένου. Όσον αφορά στους δημοσίους υπαλλήλους δεν υπήρχε ενιαίος δημοσιοϋπαλληλικός κώδικας, ενιαίο μισθολόγιο, ούτε προσοντολόγιο. Δεν υπήρχε, δηλαδή, ένα κωδικοποιημένο σύστημα διατάξεων λειτουργίας της δημόσιας διοίκησης, ούτε ως προς τις δομές της, ούτε ως προς το ανθρώπινο δυναμικό που την στελέχωνε. Όσον αφορά στην αντιστασιακή τους δράση, κατά την περίοδο της δικτατορίας και κατά το πρώτο διάστημα της πρώτης κατοχικής κυβέρνησης, στην πλειοψηφία τους προσαρμόστηκαν στη νέα έκτακτη κατάσταση και επιτελούσαν το υπηρεσιακό τους καθήκον στα όρια της υποταγής. Με το ξέσπασμα, όμως, του επισιτιστικού προβλήματος και τη μεγάλη απεργία των τριτατικών υπαλλήλων τον Απρίλιο του 1942, οι δημόσιοι υπάλληλοι μπήκαν στην αντιστασιακή δράση και έδωσαν πολύ σοβαρούς αγώνες. Τέλος η μελέτη της περίπτωσης του Εθνικού Τυπογραφείου επιβεβαιώνει όλα τα παραπάνω συμπεράσματα.