Η βιώσιμη ανάπτυξη των πόλεων στην ΕΕ: το παράδειγμα του "Συμφώνου των Δημάρχων" και η εφαρμογή του στην Ελλάδα

Το Σύμφωνο των Δημάρχων είναι μια βασική πρωτοβουλία της Ε.Ε. που ενώνει τοπικές και περιφερειακές αρχές σε μια κοινή δέσμευση για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών τους, μέσω της συμβολής στους κλιματικούς και ενεργειακούς στόχους 20-20-20 της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Το Δεκέμβριο του 2008, μετά την έγκριση της δέσμης μέτρων της Ε.Ε. σχετικά με το κλίμα και την ενέργεια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έλαβε την απόφαση να συμπεριλάβει απευθείας τους τοπικούς και περιφερειακούς υπεύθυνους λήψης αποφάσεων στην επίτευξη των στόχων της Ε.Ε. Οι Υπογράφοντες δεσμεύονται επίσημα να υποβάλουν, εντός ενός έτους από την προσχώρησή τους στην πρωτοβουλία, ένα Σχέδιο Δράσης για τη Βιώσιμη Ενέργεια (SEAP) στο οποίο περιγράφουν με συγκεκριμένα μέτρα πώς σκοπεύουν να επιτύχουν τους στόχους του Συμφώνου των Δημάρχων.Οι πολυάριθμες πόλεις που συμμετέχουν στην κίνηση στηρίζουν με πράξεις τα λόγια τους. Το τελικό αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας είναι η μεγαλύτερη μείωση στις εκπομπές CO2, μεγαλύτερη εξοικονόμηση ενέργειας και μεγαλύτερη αύξηση της παραγωγής ενέργειας από Α.Π.Ε. που υπερβαίνει το στόχο που ορίστηκε από την Ε.Ε. Ο σχεδιασμός των Δήμων στα πλαίσια του «Συμφώνου των Δημάρχων» εκτιμάται ότι έχει διάφορα συνολικά οφέλη, όπως βελτιωμένη ποιότητα ζωής, καλύτερη παροχή δημόσιων υπηρεσιών, μεγαλύτερη ενεργειακή ασφάλεια, ανάπτυξη της τοπικής οικονομίας και δημιουργία θέσεων εργασίας, συμβάλλει δηλαδή στη βιώσιμη ανάπτυξη των πόλεων της Ε.Ε. Στο πρώτο μέρος της διπλωματικής εργασίας παρουσιάζονται οι πολιτικές της Ένωσης για το περιβάλλον, την ενέργεια και την κλιματική αλλαγή . Παρουσίαση των στόχων της Στρατηγικής "ΕΥΡΩΠΗ 20-20-20" για την ενέργεια και την κλιματική αλλαγή και τις κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Περιβάλλοντος, όπως αποτυπώνονται στο 7ο Πρόγραμμα Δράσης για το Περιβάλλον. Η παρουσίαση του επιπέδου διακυβέρνησης σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να αναδειχθούν τα προβλήματα και της δυνατότητας εφαρμογής των πολιτικών της Ε.Ε. σε Περιφερειακό και Τοπικό επίπεδο και πως θα ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα διάχυσης των. Η Ε.Ε. έχει δεχθεί την βαρύτητα που έχουν οι δημοκρατικές μέθοδοι διακυβέρνησης, προκειμένου να διασφαλίζεται ο μετασχηματισμός των πολιτικών δεσμεύσεων και τεχνοκρατικών σχεδιασμών σε έμπρακτα και αποτελεσματικά μέτρα, ομοιόμορφα, εάν είναι δυνατόν, σε όλη την εδαφική επικράτεια της Ε.Ε. Επιχειρώ την ανάδειξη της συνολικής βιώσιμης ενεργειακής διαχείρισης των πόλεων ως ισχυρής παραμέτρου στην προσπάθεια για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής,. Η συμμετοχή της κοινωνίας, μέσω της ευαισθητοποίησής της, θα συμβάλλει τα μέγιστα στην υλοποίηση ενός συνόλου ενεργειών για την βιώσιμη διαχείριση της ενέργειας και κατ’ επέκταση στην βιώσιμη ανάπτυξη των πόλεων μας. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δεχθεί τον κρίσιμο ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι Τοπικές Αρχές στην μείωση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, δεδομένου ότι το 60% της ενεργειακής κατανάλωσης και εκπομπών CO2 στην Ευρώπη σχετίζονται με αστικές δραστηριότητες. Μέσω της παρουσίασης του περιεχομένου της πολιτικής πρωτοβουλίας της Ε.Ε. «Σύμφωνο των Δημάρχων» και της παρουσίασης του οδικού χάρτη για τη μετατροπή των στόχων της Ε.Ε. σε συγκεκριμένες δράσεις, επιδιώκεται η κατανόηση της δυναμικής που ενσωματώνει το εργαλείο «Σύμφωνο των Δημάρχων», για την εφαρμογή σε τοπικό επίπεδο των πολιτικών της Ε.Ε. και την βιώσιμη ανάπτυξη των πόλεων. Στο δεύτερο μέρος, εξειδικεύεται το εργαλείο του «Συμφώνου των Δημάρχων» μέσω της παρουσίασης του μεθοδολογικού πλαισίου για την ανάπτυξη και υλοποίηση του Σχεδίου Διαχείρισης για την Βιώσιμη Ενέργεια (SEAP) και μέσω των σχετικών παραδειγμάτων ως καλές πρακτικές, στην Ευρώπη και στην Ελλάδα. Αναδεικνύεται το μακροπρόθεσμο όραμα και η συνολική στρατηγική των τοπικών αρχών, που πρέπει να ενσωματώσουν κατά τον σχεδιασμό τέτοιων συνολικών προγραμμάτων βιώσιμης διαχείρισης της ενέργειας. Μελετάται η προσέγγιση κάθε ενός από τους Ελληνικούς Δήμους μέσα από τα κατατεθειμένα ΣΔΑΕ στην Ε.Ε. και η πορεία εφαρμογής τους. Παρουσίαση των Σ Δ.Α.Ε. τριών Δήμων, χαρακτηριστικών με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους και το επίπεδο των στόχων μείωσης εκπομπών CO2 ανά τομέα. Τέλος μέσω των συμπερασμάτων της συγκριτικής αξιολόγησης της πορείας σχεδιασμού και από την μελέτη της μέχρι τώρα εφαρμογής των Σχεδίων Δράσης για την Βιώσιμη Ενέργεια στους Δήμους της Ελλάδας, διαφαίνεται η δυναμική της συμβολής του Συμφώνου των Δημάρχων στην βιώσιμη διαχείριση της ενέργειας και την βιώσιμη ανάπτυξη των πόλεων. Το «Σύμφωνο των Δημάρχων» αποτελεί εν τέλει μια καινοτόμα πρωτοβουλία για την εφαρμογή σε τοπικό επίπεδο των πολιτικών της Ε.Ε. Είναι μια επιτυχημένη πρωτοβουλία της Ε.Ε. και συμβάλλει στην βιώσιμη ανάπτυξη των πόλεων και σύμφωνα με την οποία οι τοπικές αρχές μετατράπηκαν από απλούς εφαρμοστές των ευρωπαϊκών πολιτικών σε πραγματικούς προπομπούς που δεσμεύονται για τη μετατροπή των στόχων της Ε.Ε. σε συγκεκριμένες δράσεις, οι οποίες αλλάζουν τη ζωή των πολιτών.