Το Παλαιστινιακό ζήτημα και τα Ηνωμένα Έθνη: μια συγκριτική προσέγγιση θέσεων, απόψεων και αποφάσεων κατά τις προεδρίες Ομπάμα-Τραμπ-Μπάιντεν

Το Παλαιστινιακό ζήτημα αποτελεί μια από τις πιο μακροχρόνιες και σύνθετες διεθνείς συγκρούσεις. Η διατριβή εξετάζει τη στάση των Η.Ε. στο πλαίσιο των πολιτικών των Η.Π.Α, κατά τις προεδρίες των Μπαράκ Ομπάμα, Ντόναλντ Τραμπ και Τζο Μπάιντεν, εστιάζοντας στον τρόπο που οι πολιτικές τους επηρέασαν τις αποφάσεις και τις δράσεις του διεθνούς οργανισμού. Το πρόβλημα έχει τις ρίζες του στην περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και στη βρετανική εντολή μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μετά την αποχώρηση της Βρετανίας, ο ΟΗΕ πρότεινε το 1947 το Σχέδιο Διαμελισμού της Παλαιστίνης, το οποίο έγινε δεκτό από τους Εβραίους αλλά απορρίφθηκε από τους Άραβες, οδηγώντας στη δημιουργία του κράτους του Ισραήλ και σε αλλεπάλληλους πολέμους. Ο ρόλος του ΟΗΕ υπήρξε περιορισμένος, ενώ οι Η.Π.Α, ως μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας (Σ.Α), επηρέασαν καταλυτικά τις εξελίξεις. Ο Μπαράκ Ομπάμα στήριξε τη λύση των δύο κρατών και προώθησε τη διεθνή διπλωματία μέσω του ΟΗΕ. Ωστόσο, η πολιτική του είχε αντιφάσεις: από τη μία καταδίκαζε τους εποικισμούς του Ισραήλ, από την άλλη διατηρούσε τη στρατηγική συμμαχία με τη χώρα. Η στάση του αποτυπώθηκε στην απόφαση των ΗΠΑ να απέχουν από το Ψήφισμα 2334 του Σ.Α το 2016, που καταδίκαζε τους εν λόγω επικοισμούς. Παρά τις αρχικές του φιλοδοξίες, δεν κατάφερε να πετύχει κάποια ουσιαστική πρόοδο, καθώς η εμπιστοσύνη μεταξύ των εμπλεκομένων ήταν εύθραυστη. Ο Ντόναλντ Τραμπ υιοθέτησε φιλοϊσραηλινή πολιτική, απομακρυνόμενος από την παραδοσιακή αμερικανική ισορροπία στο ζήτημα. Η απόφασή του να μεταφέρει την αμερικανική πρεσβεία στην Ιερουσαλήμ, αναγνωρίζοντάς την ως πρωτεύουσα του Ισραήλ, προκάλεσε διεθνείς αντιδράσεις. Επιπλέον υποβάθμισε τον ρόλο του ΟΗΕ, αποσύροντας τη χρηματοδότηση της UNRWA και αποδυναμώνοντας τη διπλωματία των Η.Ε στην περιοχή. Ωστόσο, η προώθηση των «Συμφωνιών του Αβραάμ», μέσω των οποίων αραβικές χώρες εξομάλυναν τις σχέσεις τους με το Ισραήλ, αποτέλεσε σημαντική γεωπολιτική εξέλιξη. Ο Τζο Μπάιντεν επιδίωξε να αποκαταστήσει την πολυμερή διπλωματία και να ενισχύσει τον ρόλο του ΟΗΕ στη διαχείριση της σύγκρουσης. Αν και επέστρεψε στη χρηματοδότηση της UNRWA, δεν ανέτρεψε την απόφαση για την Ιερουσαλήμ. Η πολιτική του επιδίωξε μια ισορροπημένη προσέγγιση, προωθώντας εκ νέου τη λύση των δύο κρατών. Ωστόσο, η αμερικανική υποστήριξη προς το Ισραήλ παρέμεινε ισχυρή, ιδιαίτερα μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, που οδήγησε σε στρατιωτική απάντηση του Ισραήλ. Η κυβέρνηση Μπάιντεν προσέφερε στρατιωτική υποστήριξη στο Ισραήλ, ενώ παράλληλα τόνιζε την ανάγκη για τερματισμό των εχθροπραξιών και παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας. Η παρούσα εργασία αναδεικνύει τις διαφορές στη στάση των Η.Π.Α υπό τις τρεις προεδρίες και την επίδραση που αυτές είχαν στον ρόλο του ΟΗΕ. Ενώ ο Ομπάμα προσπάθησε να κινηθεί εντός του πλαισίου του διεθνούς δικαίου, ο Τραμπ προώθησε μια μονομερή πολιτική υπέρ του Ισραήλ. Ο Μπάιντεν επιχείρησε να αποκαταστήσει τη διπλωματική ισορροπία, αλλά οι εξελίξεις στην περιοχή και οι γεωπολιτικές συνθήκες περιόρισαν τις δυνατότητές του. Ο ΟΗΕ παραμένει ένας θεσμός με περιορισμένη αποτελεσματικότητα στο Παλαιστινιακό, κυρίως λόγω των γεωπολιτικών ανταγωνισμών και της αμερικανικής επιρροής στο Σ.Α. Παρά τη διεθνή υποστήριξη στη λύση των δύο κρατών, η πολιτική πραγματικότητα και οι εξελίξεις στην περιοχή καθιστούν δύσκολη την επίτευξη μιας διαρκούς ειρήνης.