Συμβολή στην ιστορία της Επανάστασης του 1821: το ανέκδοτο αρχείο Δ. Ρώμα στο Ε.Λ.Ι.Α. και η δράση της επιτροπής Ζακύνθου κατά το 1825

Ο Διονύσιος Ρώμας (1771-1857) είναι ένα γνήσιο κάτοπτρο της ιστορικότητας μιας ολόκληρης εποχής· της εποχής της εθνικής μας συγκρότησης στο πλαίσιο της νεωτερικότητας. Παράλληλα, είναι ένας «αδικημένος» αφανής ηγέτης του Αγώνα της ελληνικής Ανεξαρτησίας (1821). Ο ζακυνθινός αριστοκράτης αναδείχθηκε τέκνο του Διαφωτισμού, πρωταγωνιστής στην εισαγωγή του τεκτονισμού στον ελληνικό χώρο, χαρακτηριστικό παράδειγμα της ώσμωσης φιλελευθερισμού και εθνικισμού. Υπεράνω όλων ήταν ένας ανήσυχος πολιτικός νους, ένας ενεργός διπλωμάτης, γνώστης των ευρωπαϊκών ισορροπιών της εποχής του. Κορύφωση των προσπαθειών του είναι η αμφιλεγόμενη «Αίτηση Προστασίας» προς τη Μ. Βρετανία (1825), διπλωματική κίνηση που απέδειξε τον ευρωπαϊσμό, τον ρεαλισμό και την προσαρμοστικότητά του στις εξελίξεις, αφού αυτή η κίνηση προετοίμασε ουσιαστικά την τελική ρύθμιση του ελληνικού ζητήματος στο μέτρο του πολιτικώς εφικτού. Ήταν, τέλος, ένας πρώιμος εθνικός ευεργέτης, ένας άνθρωπος του μέτρου, ο ηγέτης ενός κύκλου παθιασμένων υπέρ του ελληνικού Αγώνα Ζακυνθίων (Επιτροπή Ζακύνθου). Η μελέτη του βίου του και η ανίχνευση της προσφοράς του επιχειρείται με στόχο την ανασύνθεση του εθνικού μας αφηγήματος και την προώθηση της ιστορικής μας αυτογνωσίας. Σε αυτήν την εργασία επιχειρούμε – κυρίως μέσα από τη αξιοποίηση ανέκδοτου αρχειακού υλικού – να παρουσιάσουμε την πολιτική, διπλωματική και οικονομική δραστηριοποίησή του στη διάρκεια του κρίσιμου – για τον ελληνικό Αγώνα – 1825, καθώς οι αιγυπτιακές στρατιωτικές δυνάμεις έχουν εισβάλει στην Πελοπόννησο και ο εμφύλιος πόλεμος δεν έχει ακόμα τελειώσει.